<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="N70n0038">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition), Electronic version, No. 38 <name role="" type="person">阿育王</name>刻文</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">漢譯南傳大藏經（元亨寺版）數位版, No. 38 <name role="" type="person">阿育王</name>刻文</title>
			<author>悟醒譯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>NanChuan</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">N</idno>.<idno type="vol">70</idno>.<idno type="no">38</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">漢譯南傳大藏經（元亨寺版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant"><name role="" type="person">阿育王</name>刻文</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Ven. Zhiguang, Text as provided by Ven. Xiangyin</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，智光法師提供，祥因法師提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【南傳】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-12-23">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0195a" n="0195a"/>
<lb ed="N" n="0195a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第一類　摩崖法勅</cb:mulu><head><name role="" type="person">阿育王</name>刻文（Dhamma-lipi）</head>
<lb ed="N" n="0195a02"/>
<lb ed="N" n="0195a03"/><p cb:type="head1" xml:id="pN70p0195a0301">第一類　摩崖法勅</p>
<lb ed="N" n="0195a04"/>
<lb ed="N" n="0195a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">甲　十四章法勅</cb:mulu><head>甲　十四章法勅</head>
<lb ed="N" n="0195a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第一章</cb:mulu><head>第一章</head>
<lb ed="N" n="0195a07"/>
<lb ed="N" n="0195a08"/><p xml:id="pN70p0195a0801">此法勅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195001" n="0195001"/>乃天愛喜見王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195002" n="0195002"/>之令刻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195003" n="0195003"/>。</p>
<lb ed="N" n="0195a09"/><p xml:id="pN70p0195a0901">在〔朕之領土〕雖任何之生物<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195004" n="0195004"/>，不得屠殺爲犧牲亦不得供爲宴聚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195005" n="0195005"/>。不論如
<lb ed="N" n="0195a10"/>何，天愛喜見王於宴聚見甚多咎過。然，天愛喜見王思惟：或某種宴聚可以，天愛
<lb ed="N" n="0195a11"/>喜見王之大膳寮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195006" n="0195006"/>，曾每日屠殺幾百千之生類爲羹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195007" n="0195007"/>。然，今刻此法勅時，唯屠殺
<lb ed="N" n="0195a12"/>三生類，〔卽〕二隻之孔雀與一隻之鹿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195008" n="0195008"/>。而且其亦非恒然。而雖此等之三生類，將
<lb ed="N" n="0195a13"/>來應至不屠殺。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0195a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0196a" n="0196a"/>
<lb ed="N" n="0196a01"/>
<lb ed="N" n="0196a02"/>
<lb ed="N" n="0196a03"/>
<lb ed="N" n="0196a04"/>
<lb ed="N" n="0196a05"/>
<lb ed="N" n="0196a06"/>
<lb ed="N" n="0196a07"/>
<lb ed="N" n="0196a08"/>
<lb ed="N" n="0196a09"/>
<lb ed="N" n="0196a10"/>
<lb ed="N" n="0196a11"/>
<lb ed="N" n="0196a12"/>
<lb ed="N" n="0196a13"/>
<lb ed="N" n="0196a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0197a" n="0197a"/>
<lb ed="N" n="0197a01"/>
<lb ed="N" n="0197a02"/>
<lb ed="N" n="0197a03"/>
<lb ed="N" n="0197a04"/>
<lb ed="N" n="0197a05"/>
<lb ed="N" n="0197a06"/>
<lb ed="N" n="0197a07"/>
<lb ed="N" n="0197a08"/>
<lb ed="N" n="0197a09"/>
<lb ed="N" n="0197a10"/>
<lb ed="N" n="0197a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第二章</cb:mulu><head>第二章</head>
<lb ed="N" n="0197a12"/><p xml:id="pN70p0197a1201">天愛喜見王領土內之到處，卽周達諸王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197001" n="0197001"/>、般提耶諸王、沙提耶弗多王、啓羅
<lb ed="N" n="0197a13"/>羅弗多王、檀婆般尼王、安提瑜迦王及稱爲臾那王諸鄰邦人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197002" n="0197002"/>，及安提瑜迦王鄰近
<lb ed="N" n="0197a14"/>其他諸王〔國內〕之到處，建設喜見王之二種類的療院<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197003" n="0197003"/>。卽對人之療院及對獸類
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0198a" n="0198a"/>
<lb ed="N" n="0198a01"/>之療院。皆蓄存有效於人及有效於獸類之藥草，不完備之地方不論何處，皆令輸送、
<lb ed="N" n="0198a02"/>培植之。同此無樹根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198004" n="0198004"/>無果實處之各處，皆令輸送、培植之。〔更於〕路〔邊〕令植
<lb ed="N" n="0198a03"/>樹木，又令掘鑿多數之井泉，以供人畜之受用。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0198a04"/>
<lb ed="N" n="0198a05"/>
<lb ed="N" n="0198a06"/>
<lb ed="N" n="0198a07"/>
<lb ed="N" n="0198a08"/>
<lb ed="N" n="0198a09"/>
<lb ed="N" n="0198a10"/>
<lb ed="N" n="0198a11"/>
<lb ed="N" n="0198a12"/>
<lb ed="N" n="0198a13"/>
<lb ed="N" n="0198a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0199a" n="0199a"/>
<lb ed="N" n="0199a01"/>
<lb ed="N" n="0199a02"/>
<lb ed="N" n="0199a03"/>
<lb ed="N" n="0199a04"/>
<lb ed="N" n="0199a05"/>
<lb ed="N" n="0199a06"/>
<lb ed="N" n="0199a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第三章</cb:mulu><head>第三章</head>
<lb ed="N" n="0199a08"/><p xml:id="pN70p0199a0801">天愛喜見王詔。以灌頂過十二年<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199001" n="0199001"/>之年，朕如次下令，〔卽〕朕領土內之任何處，
<lb ed="N" n="0199a09"/>諸收稅官、司直官幷地方長官<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199002" n="0199002"/>，每各五年，唯爲其目的，爲如次法之敎勒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199003" n="0199003"/>應出
<lb ed="N" n="0199a10"/>巡按<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199004" n="0199004"/>，及爲其他事務<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199005" n="0199005"/>而出：「善柔順於父母，或對朋友、知己、親族及婆羅門、
<lb ed="N" n="0199a11"/>沙門<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199006" n="0199006"/>之善布施。能不屠殺生類。善節費用而蓄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199007" n="0199007"/>」。對〔大官〕會議<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199008" n="0199008"/>或收稅官
<lb ed="N" n="0199a12"/>等亦依理證與文證<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199009" n="0199009"/>而監察<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199010" n="0199010"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0199010" n="0199010"/>，此命令之。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0199a13"/>
<lb ed="N" n="0199a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0200a" n="0200a"/>
<lb ed="N" n="0200a01"/>
<lb ed="N" n="0200a02"/>
<lb ed="N" n="0200a03"/>
<lb ed="N" n="0200a04"/>
<lb ed="N" n="0200a05"/>
<lb ed="N" n="0200a06"/>
<lb ed="N" n="0200a07"/>
<lb ed="N" n="0200a08"/>
<lb ed="N" n="0200a09"/>
<lb ed="N" n="0200a10"/>
<lb ed="N" n="0200a11"/>
<lb ed="N" n="0200a12"/>
<lb ed="N" n="0200a13"/>
<lb ed="N" n="0200a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0201a" n="0201a"/>
<lb ed="N" n="0201a01"/>
<lb ed="N" n="0201a02"/>
<lb ed="N" n="0201a03"/>
<lb ed="N" n="0201a04"/>
<lb ed="N" n="0201a05"/>
<lb ed="N" n="0201a06"/>
<lb ed="N" n="0201a07"/>
<lb ed="N" n="0201a08"/>
<lb ed="N" n="0201a09"/>
<lb ed="N" n="0201a10"/>
<lb ed="N" n="0201a11"/>
<lb ed="N" n="0201a12"/>
<lb ed="N" n="0201a13"/>
<lb ed="N" n="0201a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0202a" n="0202a"/>
<lb ed="N" n="0202a01"/>
<lb ed="N" n="0202a02"/>
<lb ed="N" n="0202a03"/>
<lb ed="N" n="0202a04"/>
<lb ed="N" n="0202a05"/>
<lb ed="N" n="0202a06"/>
<lb ed="N" n="0202a07"/>
<lb ed="N" n="0202a08"/>
<lb ed="N" n="0202a09"/>
<lb ed="N" n="0202a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第四章</cb:mulu><head>第四章</head>
<lb ed="N" n="0202a11"/><p xml:id="pN70p0202a1101">過去幾百年之長期間，唯屠殺生類、殺害有情<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202001" n="0202001"/>，行非禮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202002" n="0202002"/>於親族，唯增長行
<lb ed="N" n="0202a12"/>非禮於沙門、婆羅門。然，現在依天愛喜見王法之宣行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202003" n="0202003"/>，若使見蒼生、天宮之光
<lb ed="N" n="0202a13"/>景<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202004" n="0202004"/>、諸象、衆多之火蘊及其他天上之諸形相者，不僅鼓響<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202005" n="0202005"/>爲法鼓，或現依天愛
<lb ed="N" n="0202a14"/>喜見王法之敎勒，過去幾百年間之未曾有：如不屠殺生類、不殺害有情，對親族禮
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0203a" n="0203a"/>
<lb ed="N" n="0203a01"/>讓、對於婆羅門、沙門禮、對父母柔順、對耆宿柔順<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203006" n="0203006"/>、增長。如是旣增長此等幷
<lb ed="N" n="0203a02"/>其他種種法之宣行。而且，天愛喜見王又於將來亦應增長法之宣行。更於天愛喜見
<lb ed="N" n="0203a03"/>王之諸皇子諸皇孫，卽至壞劫止<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203007" n="0203007"/>亦令增長此法之宣行。〔各自親躬〕住於法、戒、
<lb ed="N" n="0203a04"/>應以法爲敎誨。然，爲法之敎誨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203008" n="0203008"/>者，此卽爲最勝業，又無戒者卽無有法之宣行，
<lb ed="N" n="0203a05"/>因此令此事之增長而不爲損減者，此是善也。</p>
<lb ed="N" n="0203a06"/><p xml:id="pN70p0203a0601">此爲〔法勅〕之目的，〔卽朕之子子孫孫〕專心爲此事之增長，勿爲損減，令刻
<lb ed="N" n="0203a07"/>之。灌頂過十二年之年，天愛喜見王令刻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203009" n="0203009"/>。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0203a08"/>
<lb ed="N" n="0203a09"/>
<lb ed="N" n="0203a10"/>
<lb ed="N" n="0203a11"/>
<lb ed="N" n="0203a12"/>
<lb ed="N" n="0203a13"/>
<lb ed="N" n="0203a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0204a" n="0204a"/>
<lb ed="N" n="0204a01"/>
<lb ed="N" n="0204a02"/>
<lb ed="N" n="0204a03"/>
<lb ed="N" n="0204a04"/>
<lb ed="N" n="0204a05"/>
<lb ed="N" n="0204a06"/>
<lb ed="N" n="0204a07"/>
<lb ed="N" n="0204a08"/>
<lb ed="N" n="0204a09"/>
<lb ed="N" n="0204a10"/>
<lb ed="N" n="0204a11"/>
<lb ed="N" n="0204a12"/>
<lb ed="N" n="0204a13"/>
<lb ed="N" n="0204a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0205a" n="0205a"/>
<lb ed="N" n="0205a01"/>
<lb ed="N" n="0205a02"/>
<lb ed="N" n="0205a03"/>
<lb ed="N" n="0205a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第五章</cb:mulu><head>第五章</head>
<lb ed="N" n="0205a05"/><p xml:id="pN70p0205a0501">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0205a06"/><p xml:id="pN70p0205a0601">善是難爲。任何人始爲善者卽難爲而爲。是故朕旣爲多善。因此朕之諸皇子皇
<lb ed="N" n="0205a07"/>孫等以後之皇胤，至壞劫止<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205001" n="0205001"/>，效朕如此行者，旣爲善事。反此或失此善事之一部
<lb ed="N" n="0205a08"/>分者，卽爲惡事。惡實易爲也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205002" n="0205002"/>。</p>
<lb ed="N" n="0205a09"/><p xml:id="pN70p0205a0901">過去長期之間，未曾有爲法大官<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205003" n="0205003"/>者。是故朕過灌頂十三年之年，設立法大官。
<lb ed="N" n="0205a10"/>彼等〔法大官〕於一切宗派<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205004" n="0205004"/>之間爲法之樹立，爲法之增長，或臾那人、柬埔寨人、
<lb ed="N" n="0205a11"/>犍陀羅人、羅提迦人、美提尼加人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205005" n="0205005"/>，或凡其他西方鄰邦人之間，專心於法者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205006" n="0205006"/>爲
<lb ed="N" n="0205a12"/>利益安樂，忙碌掌事、從僕與主人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205007" n="0205007"/>、婆羅門與毘舍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205008" n="0205008"/>、孤獨與老人，在此中專心
<lb ed="N" n="0205a13"/>於法者爲益安樂，爲無障礙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205009" n="0205009"/>，忙碌掌事，配與囚人之費<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205010" n="0205010"/>，示無障礙，或若多子
<lb ed="N" n="0205a14"/>女，或所蠱惑，或因老衰者，對其任何者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205011" n="0205011"/>，爲釋放此，忙碌掌事。又於此婆多利
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0206a" n="0206a"/>
<lb ed="N" n="0206a01"/>弗多〔國都〕並地方之一切都市，朕之兄弟及姊妹之後宮，或有關朕其他之親族而
<lb ed="N" n="0206a02"/>於一切處勞力掌事。更於法大官是否依止於人法？是否樹立法？是否專心於布施而
<lb ed="N" n="0206a03"/>考量之。關於專心於法者，於朕領內之到處，勞力掌事。</p>
<lb ed="N" n="0206a04"/><p xml:id="pN70p0206a0401">爲此法勅之目的，〔卽〕令此之久住，而朕之諸皇胤，爲效朕如此行而令刻之。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0206a05"/>
<lb ed="N" n="0206a06"/>
<lb ed="N" n="0206a07"/>
<lb ed="N" n="0206a08"/>
<lb ed="N" n="0206a09"/>
<lb ed="N" n="0206a10"/>
<lb ed="N" n="0206a11"/>
<lb ed="N" n="0206a12"/>
<lb ed="N" n="0206a13"/>
<lb ed="N" n="0206a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0207a" n="0207a"/>
<lb ed="N" n="0207a01"/>
<lb ed="N" n="0207a02"/>
<lb ed="N" n="0207a03"/>
<lb ed="N" n="0207a04"/>
<lb ed="N" n="0207a05"/>
<lb ed="N" n="0207a06"/>
<lb ed="N" n="0207a07"/>
<lb ed="N" n="0207a08"/>
<lb ed="N" n="0207a09"/>
<lb ed="N" n="0207a10"/>
<lb ed="N" n="0207a11"/>
<lb ed="N" n="0207a12"/>
<lb ed="N" n="0207a13"/>
<lb ed="N" n="0207a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0208a" n="0208a"/>
<lb ed="N" n="0208a01"/>
<lb ed="N" n="0208a02"/>
<lb ed="N" n="0208a03"/>
<lb ed="N" n="0208a04"/>
<lb ed="N" n="0208a05"/>
<lb ed="N" n="0208a06"/>
<lb ed="N" n="0208a07"/>
<lb ed="N" n="0208a08"/>
<lb ed="N" n="0208a09"/>
<lb ed="N" n="0208a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第六章</cb:mulu><head>第六章</head>
<lb ed="N" n="0208a11"/><p xml:id="pN70p0208a1101">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0208a12"/><p xml:id="pN70p0208a1201">過去長時期之間〔如何之王〕，於何時亦未曾裁斷政務<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208001" n="0208001"/>，或不聽取上奏。故今
<lb ed="N" n="0208a13"/>朕如次命之。〔卽〕朕無論食事中，於後宮、內房、在飼獸療<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208002" n="0208002"/>、鑾輿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208003" n="0208003"/>中、或在禁
<lb ed="N" n="0208a14"/>苑、於任何時任何處，朕當聞上奏官<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208004" n="0208004"/>有關蒼生政務之上奏。然者，朕無論在何處，
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0209a" n="0209a"/>
<lb ed="N" n="0209a01"/>當裁斷有關蒼生之政務<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209005" n="0209005"/>。又朕對於何等之恩賜，或對於詔敕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209006" n="0209006"/>而親自勅令，或者
<lb ed="N" n="0209a02"/>緊急事件<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209007" n="0209007"/>委任於大官之間而爲其事會議<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209008" n="0209008"/>諍論，或發生保留<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209009" n="0209009"/>之時，不論於何處
<lb ed="N" n="0209a03"/>何時從此不能不卽時奏聞於朕。朕卽如此勅命。不管如何，朕〔親躬〕於其精勵，
<lb ed="N" n="0209a04"/>於政務之裁斷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209010" n="0209010"/>，此若不使感〔未曾之〕滿悅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209011" n="0209011"/>，朕思惟：此是朕增進一切世間之
<lb ed="N" n="0209a05"/>利益爲義務而思惟故。而且此之根本是〔朕〕之精勵及政務之裁斷。其實，〔爲〕一
<lb ed="N" n="0209a06"/>切世間利卽爲崇高事業<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209012" n="0209012"/>之存在。因此朕爲任何之努力，其一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209013" n="0209013"/>是朕爲返還向有情
<lb ed="N" n="0209a07"/>所負〔義務〕債務<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209014" n="0209014"/>，同時令彼等於現世之安樂，於後世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209015" n="0209015"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0209015" n="0209015"/>使達至天上。</p>
<lb ed="N" n="0209a08"/><p xml:id="pN70p0209a0801">今此法勅之目的〔卽〕爲此之久住，又朕使諸皇子諸皇孫幷曾孫爲一切世間之
<lb ed="N" n="0209a09"/>利益，爲如此努力而刻。然者，若無最上之努力是難爲。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0209a10"/>
<lb ed="N" n="0209a11"/>
<lb ed="N" n="0209a12"/>
<lb ed="N" n="0209a13"/>
<lb ed="N" n="0209a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0210a" n="0210a"/>
<lb ed="N" n="0210a01"/>
<lb ed="N" n="0210a02"/>
<lb ed="N" n="0210a03"/>
<lb ed="N" n="0210a04"/>
<lb ed="N" n="0210a05"/>
<lb ed="N" n="0210a06"/>
<lb ed="N" n="0210a07"/>
<lb ed="N" n="0210a08"/>
<lb ed="N" n="0210a09"/>
<lb ed="N" n="0210a10"/>
<lb ed="N" n="0210a11"/>
<lb ed="N" n="0210a12"/>
<lb ed="N" n="0210a13"/>
<lb ed="N" n="0210a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0211a" n="0211a"/>
<lb ed="N" n="0211a01"/>
<lb ed="N" n="0211a02"/>
<lb ed="N" n="0211a03"/>
<lb ed="N" n="0211a04"/>
<lb ed="N" n="0211a05"/>
<lb ed="N" n="0211a06"/>
<lb ed="N" n="0211a07"/>
<lb ed="N" n="0211a08"/>
<lb ed="N" n="0211a09"/>
<lb ed="N" n="0211a10"/>
<lb ed="N" n="0211a11"/>
<lb ed="N" n="0211a12"/>
<lb ed="N" n="0211a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第七章</cb:mulu><head>第七章</head>
<lb ed="N" n="0211a14"/><p xml:id="pN70p0211a1401">天愛喜見王，希望一切之宗派<anchor xml:id="nkr_note_orig_0211001" n="0211001"/>〔者〕住於一切處。希望彼等皆克己及心淸淨
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0212a" n="0212a"/>
<lb ed="N" n="0212a01"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0212002" n="0212002"/>。〔一般〕俗人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212003" n="0212003"/>有種種之樂欲，有種種之貪欲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212004" n="0212004"/>，但彼等之一切行〔克己及心淸
<lb ed="N" n="0212a02"/>淨〕，或〔最少亦〕要行其一部分。〔然〕人行廣大布施，若缺減克己，心淸淨、報
<lb ed="N" n="0212a03"/>恩及堅固之信心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212005" n="0212005"/>者，此完全是賤人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212006" n="0212006"/>。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0212a04"/>
<lb ed="N" n="0212a05"/>
<lb ed="N" n="0212a06"/>
<lb ed="N" n="0212a07"/>
<lb ed="N" n="0212a08"/>
<lb ed="N" n="0212a09"/>
<lb ed="N" n="0212a10"/>
<lb ed="N" n="0212a11"/>
<lb ed="N" n="0212a12"/>
<lb ed="N" n="0212a13"/>
<lb ed="N" n="0212a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0213a" n="0213a"/>
<lb ed="N" n="0213a01"/>
<lb ed="N" n="0213a02"/>
<lb ed="N" n="0213a03"/>
<lb ed="N" n="0213a04"/>
<lb ed="N" n="0213a05"/>
<lb ed="N" n="0213a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第八章</cb:mulu><head>第八章<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213001" n="0213001"/></head>
<lb ed="N" n="0213a07"/><p xml:id="pN70p0213a0701">過去長期之間，諸王爲娛樂而出巡行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213002" n="0213002"/>。其時行狩獵<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213003" n="0213003"/>及其他之戲弄。然，天
<lb ed="N" n="0213a08"/>愛喜見王灌頂過十年而往三菩提<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213004" n="0213004"/>。由此而起此法之巡行。最近訪問<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213005" n="0213005"/>沙門、婆羅
<lb ed="N" n="0213a09"/>門，給與布施，訪問耆宿配與金錢<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213006" n="0213006"/>，又見其地之蒼生，行法之敎勅，而適宜此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213007" n="0213007"/>
<lb ed="N" n="0213a10"/>而行法之試問。爾來<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213008" n="0213008"/>，此於天愛喜見王〔治世〕後期<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213009" n="0213009"/>之愛樂。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0213a11"/>
<lb ed="N" n="0213a12"/>
<lb ed="N" n="0213a13"/>
<lb ed="N" n="0213a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0214a" n="0214a"/>
<lb ed="N" n="0214a01"/>
<lb ed="N" n="0214a02"/>
<lb ed="N" n="0214a03"/>
<lb ed="N" n="0214a04"/>
<lb ed="N" n="0214a05"/>
<lb ed="N" n="0214a06"/>
<lb ed="N" n="0214a07"/>
<lb ed="N" n="0214a08"/>
<lb ed="N" n="0214a09"/>
<lb ed="N" n="0214a10"/>
<lb ed="N" n="0214a11"/>
<lb ed="N" n="0214a12"/>
<lb ed="N" n="0214a13"/>
<lb ed="N" n="0214a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0215a" n="0215a"/>
<lb ed="N" n="0215a01"/>
<lb ed="N" n="0215a02"/>
<lb ed="N" n="0215a03"/>
<lb ed="N" n="0215a04"/>
<lb ed="N" n="0215a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第九章</cb:mulu><head>第九章</head>
<lb ed="N" n="0215a06"/><p xml:id="pN70p0215a0601">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0215a07"/><p xml:id="pN70p0215a0701">蒼生病之時，娶、嫁<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215001" n="0215001"/>之節，子女誕生之時，又於出門旅行作種種之祈願<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215002" n="0215002"/>。
<lb ed="N" n="0215a08"/>男子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215003" n="0215003"/>之困難時、幷其他種種之狀態，多爲祈願；婦女子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215004" n="0215004"/>之困難時，多種種瑣細
<lb ed="N" n="0215a09"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0215005" n="0215005"/>無意義之祈願。而所爲之祈願實不得不行，不過唯得少果而已<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215006" n="0215006"/>。反之，行彼法
<lb ed="N" n="0215a10"/>之祈願者，一切皆有大果。此中如下之事、〔卽〕對奴隷及從僕與正當之待遇，尊崇
<lb ed="N" n="0215a11"/>恩師，節制生類，含括對沙門、婆羅門之布施<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215007" n="0215007"/>。此等幷其之此種稱爲法祈願。是
<lb ed="N" n="0215a12"/>故，不論父子兄弟、主人朋友、知己及至鄰人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215008" n="0215008"/>〔亦各〕互相說：「此是善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215009" n="0215009"/>，予爲
<lb ed="N" n="0215a13"/>達成此〔法〕祈願之目的止而行此，又達成目的之後應更行之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215010" n="0215010"/>」。不論如何，爲〔法
<lb ed="N" n="0215a14"/>願以外〕之祈願者，〔其果報〕是可疑的、或達成其目的，或不達成其目的，〔卽如
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0216a" n="0216a"/>
<lb ed="N" n="0216a01"/>達成之〕亦不過唯對於現世而已。然，此法祈願不拘於何時，卽如現世不達成其目
<lb ed="N" n="0216a02"/>的，但於後世生無限之功德。</p>
<lb ed="N" n="0216a03"/><p xml:id="pN70p0216a0301">若反之，其目的於現世達成者，由此卽有兩種之所得。〔卽〕依此法之祈願，於
<lb ed="N" n="0216a04"/>現世〔達成〕其目的，於後世生無限之功德。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0216a05"/>
<lb ed="N" n="0216a06"/>
<lb ed="N" n="0216a07"/>
<lb ed="N" n="0216a08"/>
<lb ed="N" n="0216a09"/>
<lb ed="N" n="0216a10"/>
<lb ed="N" n="0216a11"/>
<lb ed="N" n="0216a12"/>
<lb ed="N" n="0216a13"/>
<lb ed="N" n="0216a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0217a" n="0217a"/>
<lb ed="N" n="0217a01"/>
<lb ed="N" n="0217a02"/>
<lb ed="N" n="0217a03"/>
<lb ed="N" n="0217a04"/>
<lb ed="N" n="0217a05"/>
<lb ed="N" n="0217a06"/>
<lb ed="N" n="0217a07"/>
<lb ed="N" n="0217a08"/>
<lb ed="N" n="0217a09"/>
<lb ed="N" n="0217a10"/>
<lb ed="N" n="0217a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第十章</cb:mulu><head>第十章</head>
<lb ed="N" n="0217a12"/><p xml:id="pN70p0217a1201">天愛喜見王思惟：不論名聲、榮譽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0217001" n="0217001"/>、若朕於蒼生、於現在、又於未來，由朕
<lb ed="N" n="0217a13"/>柔順於法柔順<anchor xml:id="nkr_note_orig_0217002" n="0217002"/>，若不以隨順實行法者，如何成爲名聲，若希求榮譽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0217003" n="0217003"/>、亦決不持
<lb ed="N" n="0217a14"/>大利。反之，天愛喜見王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0217004" n="0217004"/>，爲如下之事<anchor xml:id="nkr_note_orig_0217005" n="0217005"/>而希得名聲、榮譽：卽天愛喜見王，作
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0218a" n="0218a"/>
<lb ed="N" n="0218a01"/>如何之努力，一切皆爲於後世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0218006" n="0218006"/>，總之爲一，爲令至幾乎無危禍。而危禍者此所謂
<lb ed="N" n="0218a02"/>不善。雖然如此，卽小身之輩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0218007" n="0218007"/>，或由高族，拋棄一切而無最上之努力者，此卽無
<lb ed="N" n="0218a03"/>成。特別由中高族者是難成也。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0218a04"/>
<lb ed="N" n="0218a05"/>
<lb ed="N" n="0218a06"/>
<lb ed="N" n="0218a07"/>
<lb ed="N" n="0218a08"/>
<lb ed="N" n="0218a09"/>
<lb ed="N" n="0218a10"/>
<lb ed="N" n="0218a11"/>
<lb ed="N" n="0218a12"/>
<lb ed="N" n="0218a13"/>
<lb ed="N" n="0218a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0219a" n="0219a"/>
<lb ed="N" n="0219a01"/>
<lb ed="N" n="0219a02"/>
<lb ed="N" n="0219a03"/>
<lb ed="N" n="0219a04"/>
<lb ed="N" n="0219a05"/>
<lb ed="N" n="0219a06"/>
<lb ed="N" n="0219a07"/>
<lb ed="N" n="0219a08"/>
<lb ed="N" n="0219a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第十一章</cb:mulu><head>第十一章<anchor xml:id="nkr_note_orig_0219001" n="0219001"/></head>
<lb ed="N" n="0219a10"/><p xml:id="pN70p0219a1001">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0219a11"/><p xml:id="pN70p0219a1101">法之布施，由法之親善、法之分與、如由法之結緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0219002" n="0219002"/>，沒有如此〔殊勝〕之布
<lb ed="N" n="0219a12"/>施。如中於次下之事，〔卽〕對於奴隷及從僕與正當之待遇，對父母柔順，對朋友、
<lb ed="N" n="0219a13"/>知己、親族幷沙門、婆羅門與布施，對生類含括不屠殺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0219003" n="0219003"/>。對此，不論父子兄弟、
<lb ed="N" n="0219a14"/>主人朋友知己、親族乃至鄰人應互相言：「此是善，人不能不行此」。人若行此者，
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0220a" n="0220a"/>
<lb ed="N" n="0220a01"/>由此法之布施，旣有現世之所得，於後世亦生無限之功德。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0220a02"/>
<lb ed="N" n="0220a03"/>
<lb ed="N" n="0220a04"/>
<lb ed="N" n="0220a05"/>
<lb ed="N" n="0220a06"/>
<lb ed="N" n="0220a07"/>
<lb ed="N" n="0220a08"/>
<lb ed="N" n="0220a09"/>
<lb ed="N" n="0220a10"/>
<lb ed="N" n="0220a11"/>
<lb ed="N" n="0220a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第十二章</cb:mulu><head>第十二章</head>
<lb ed="N" n="0220a13"/><p xml:id="pN70p0220a1301">天愛喜見王，以布施又爲種種之崇敬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0220001" n="0220001"/>，崇敬在家者出家者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0220002" n="0220002"/>之一切宗派。然，
<lb ed="N" n="0220a14"/>天愛思惟：一於一切宗派之本質得顯示增長<anchor xml:id="nkr_note_orig_0220003" n="0220003"/>，如是布施或崇敬不存在於〔世〕。此
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0221a" n="0221a"/>
<lb ed="N" n="0221a01"/>本質之增長雖由多種〔之方法而起〕，他方面，其根本是語言之制御<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221004" n="0221004"/>，〔卽〕於不
<lb ed="N" n="0221a02"/>當之機會，專讚揚自己之宗派<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221005" n="0221005"/>，又不難駁他之宗派，或者於各各之機會應於穩和
<lb ed="N" n="0221a03"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0221006" n="0221006"/>。然，才能〔各自〕由各各之方法當崇敬他之宗派。若確實互相如是爲者，不僅
<lb ed="N" n="0221a04"/>增長自之宗派他之宗派亦助長也。不如是爲者以損自之宗派，同時亦害他之宗派。
<lb ed="N" n="0221a05"/>不管如何，凡對自之宗派之誠信，而念：「願輝耀自己之宗派」，唯讚揚自己之宗派，
<lb ed="N" n="0221a06"/>或難駁他之宗派者，如是爲卻更強力地害了自己之宗派<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221007" n="0221007"/>。故專互爲聽法，爲敬信
<lb ed="N" n="0221a07"/>此而一致和合爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221008" n="0221008"/>善。然，天愛如是所希望，一於一切之宗派，應多聞其敎之善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221009" n="0221009"/>。
<lb ed="N" n="0221a08"/>故信仰各各之宗派者，不得不如下吿之，〔卽〕天愛思惟，如得專示一切宗派本質之
<lb ed="N" n="0221a09"/>增長，如此布施，或崇敎不存於〔世〕。而爲如是事，多爲法大官、監婦大官、飼獸
<lb ed="N" n="0221a10"/>苑官幷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221010" n="0221010"/>其他一部屬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221011" n="0221011"/>之有司所鞅掌之事。此結果卽各宗派自之增長，又有法之光
<lb ed="N" n="0221a11"/>輝。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0221a12"/>
<lb ed="N" n="0221a13"/>
<lb ed="N" n="0221a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0222a" n="0222a"/>
<lb ed="N" n="0222a01"/>
<lb ed="N" n="0222a02"/>
<lb ed="N" n="0222a03"/>
<lb ed="N" n="0222a04"/>
<lb ed="N" n="0222a05"/>
<lb ed="N" n="0222a06"/>
<lb ed="N" n="0222a07"/>
<lb ed="N" n="0222a08"/>
<lb ed="N" n="0222a09"/>
<lb ed="N" n="0222a10"/>
<lb ed="N" n="0222a11"/>
<lb ed="N" n="0222a12"/>
<lb ed="N" n="0222a13"/>
<lb ed="N" n="0222a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0223a" n="0223a"/>
<lb ed="N" n="0223a01"/>
<lb ed="N" n="0223a02"/>
<lb ed="N" n="0223a03"/>
<lb ed="N" n="0223a04"/>
<lb ed="N" n="0223a05"/>
<lb ed="N" n="0223a06"/>
<lb ed="N" n="0223a07"/>
<lb ed="N" n="0223a08"/>
<lb ed="N" n="0223a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第十三章</cb:mulu><head>第十三章</head>
<lb ed="N" n="0223a10"/><p xml:id="pN70p0223a1001">灌頂八年過後而天愛喜見王，征服迦陵迦國<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223001" n="0223001"/>。由其地〔捕虜〕而移送之生類，
<lb ed="N" n="0223a11"/>唯有十五萬數<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223002" n="0223002"/>，於其處被殺唯有十萬數，或死者有幾倍。由此以後，今旣領迦陵
<lb ed="N" n="0223a12"/>迦國，天愛熱心法之遵奉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223003" n="0223003"/>，對於法之愛慕及行法之敎勒。此卽天愛對征服迦陵迦
<lb ed="N" n="0223a13"/>國之悔謝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223004" n="0223004"/>。不論如何，征服未曾征服之國者，於彼殺戮蒼生、或死亡或移送，天
<lb ed="N" n="0223a14"/>愛對此一切感苦惱，又思慮與悲痛故。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0224a" n="0224a"/>
<lb ed="N" n="0224a01"/><p xml:id="pN70p0224a0101">然，天愛比此更感悲痛者，是住此之婆羅門或沙門、或其他之宗派者、或在家
<lb ed="N" n="0224a02"/>者、在其間對長者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224005" n="0224005"/>柔順，對父母柔順，對恩師柔順，對朋友、知己、同僚、親族
<lb ed="N" n="0224a03"/>及奴隷、從行正當之待過，有堅固誠信者，其際蒙受災害及殺戮，或卽是別離愛者
<lb ed="N" n="0224a04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0224006" n="0224006"/>也。或彼等善保全<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224007" n="0224007"/>自身，未曾減殺彼等之愛情，以陷朋友、知己、同僚、親族
<lb ed="N" n="0224a05"/>於不幸，由此其不幸又爲彼等之災害卽是。此一切人人所蒙之運命又是天愛所感悲
<lb ed="N" n="0224a06"/>痛之處。除臾那人之間，此等之婆羅門及沙門之部衆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224008" n="0224008"/>沒有無住之地方，卽於任何
<lb ed="N" n="0224a07"/>地方之人人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224009" n="0224009"/>，對任何之宗派，卽沒有無何等信仰之地方。故所領迦陵迦國時而殺
<lb ed="N" n="0224a08"/>蒼生、死、移送之數中，雖百分之一、或千分之一，天愛對此現在亦感悲痛。</p>
<lb ed="N" n="0224a09"/><p xml:id="pN70p0224a0901">而天愛思惟：卽如他人無加害於朕，但當忍耐者應忍之。故住於天愛之領內，
<lb ed="N" n="0224a10"/>卽是林住種族，〔天愛〕亦反省而愛撫之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224010" n="0224010"/>。而彼等專心自愧，更不爲所刑殺，猶如
<lb ed="N" n="0224a11"/>來天愛之悔恨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224011" n="0224011"/>，尙且對於天愛有權力，以此吿彼等。不論如何，天愛克己不傷害
<lb ed="N" n="0224a12"/>一切之有情，希望公平而柔和<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224012" n="0224012"/>。</p>
<lb ed="N" n="0224a13"/><p xml:id="pN70p0224a1301">然，天愛思惟、依法之勝利，此才是最上之勝利。而此勝利，天愛旣再三於〔此
<lb ed="N" n="0224a14"/>朕之領內〕幷至六百由旬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224013" n="0224013"/>止，凡於諸隣邦人之間⸺於此有稱爲安提瑜迦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224014" n="0224014"/>之臾
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0225a" n="0225a"/>
<lb ed="N" n="0225a01"/>那王，又越過其安提瑜迦王，有稱爲土羅耶王、安提奇那王、摩迦王、阿利奇修達
<lb ed="N" n="0225a02"/>羅王之四王，在南方可得周達諸王、般提耶諸王，以至錫蘭王。如此，在此〔天愛〕
<lb ed="N" n="0225a03"/>王之版圖於臾那人，於<anchor xml:id="nkr_note_add_0225a0301" n="0225a0301"/><anchor xml:id="beg0225a0301" n="0225a0301"/>柬<anchor xml:id="end0225a0301"/>埔寨人之間的那婆加人、於那婆般提人之間的普闍人、於
<lb ed="N" n="0225a04"/>美提尼奇耶之間的安睹羅人、於波隣達人之間亦到處隨順天愛法之敎勒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0225015" n="0225015"/>。更於天
<lb ed="N" n="0225a05"/>愛之使臣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0225016" n="0225016"/>未到之處，諸人聞而進行隨順於法，以實行天愛之法、制規及法之敎勒，
<lb ed="N" n="0225a06"/>又將來亦應隨順。依如此之事，於一切處所得之勝利，不問其如何者，卽於，何處
<lb ed="N" n="0225a07"/>皆是此喜悅爲本質之勝利<anchor xml:id="nkr_note_orig_0225017" n="0225017"/>。然，此喜悅實輕微之事而已。天愛思惟，唯關於後世
<lb ed="N" n="0225a08"/>者持大果也。</p>
<lb ed="N" n="0225a09"/><p xml:id="pN70p0225a0901">而此法勒，爲其目的，〔卽〕於一，朕之諸皇子〔乃至〕曾孫，然不思惟不得新
<lb ed="N" n="0225a10"/>之勝利<anchor xml:id="nkr_note_orig_0225018" n="0225018"/>，勝利雖是自然而得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0225019" n="0225019"/>，爲念寬容及刑罰之輕，更另依法之勝利才是眞正
<lb ed="N" n="0225a11"/>之勝利而思惟故而今刻之。依此之勝利是關於現世及後世之〔利益安樂〕。人一切之
<lb ed="N" n="0225a12"/>愛樂以示對於法之愛樂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0225020" n="0225020"/>。此實是現世之同時亦是後世〔眞實之利益安樂也〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0225021" n="0225021"/>。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0225a13"/>
<lb ed="N" n="0225a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0226a" n="0226a"/>
<lb ed="N" n="0226a01"/>
<lb ed="N" n="0226a02"/>
<lb ed="N" n="0226a03"/>
<lb ed="N" n="0226a04"/>
<lb ed="N" n="0226a05"/>
<lb ed="N" n="0226a06"/>
<lb ed="N" n="0226a07"/>
<lb ed="N" n="0226a08"/>
<lb ed="N" n="0226a09"/>
<lb ed="N" n="0226a10"/>
<lb ed="N" n="0226a11"/>
<lb ed="N" n="0226a12"/>
<lb ed="N" n="0226a13"/>
<lb ed="N" n="0226a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0227a" n="0227a"/>
<lb ed="N" n="0227a01"/>
<lb ed="N" n="0227a02"/>
<lb ed="N" n="0227a03"/>
<lb ed="N" n="0227a04"/>
<lb ed="N" n="0227a05"/>
<lb ed="N" n="0227a06"/>
<lb ed="N" n="0227a07"/>
<lb ed="N" n="0227a08"/>
<lb ed="N" n="0227a09"/>
<lb ed="N" n="0227a10"/>
<lb ed="N" n="0227a11"/>
<lb ed="N" n="0227a12"/>
<lb ed="N" n="0227a13"/>
<lb ed="N" n="0227a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0228a" n="0228a"/>
<lb ed="N" n="0228a01"/>
<lb ed="N" n="0228a02"/>
<lb ed="N" n="0228a03"/>
<lb ed="N" n="0228a04"/>
<lb ed="N" n="0228a05"/>
<lb ed="N" n="0228a06"/>
<lb ed="N" n="0228a07"/>
<lb ed="N" n="0228a08"/>
<lb ed="N" n="0228a09"/>
<lb ed="N" n="0228a10"/>
<lb ed="N" n="0228a11"/>
<lb ed="N" n="0228a12"/>
<lb ed="N" n="0228a13"/>
<lb ed="N" n="0228a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0229a" n="0229a"/>
<lb ed="N" n="0229a01"/>
<lb ed="N" n="0229a02"/>
<lb ed="N" n="0229a03"/>
<lb ed="N" n="0229a04"/>
<lb ed="N" n="0229a05"/>
<lb ed="N" n="0229a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第十四章</cb:mulu><head>第十四章</head>
<lb ed="N" n="0229a07"/><p xml:id="pN70p0229a0701">此法勅是天愛喜見王之令刻。有簡潔、中庸、詳細。而一切〔之文〕不適宜於
<lb ed="N" n="0229a08"/>一切處，不論如何，〔朕〕擴〔宣〕於領土。而且旣令多刻，但更常刻之。然，其〔文〕
<lb ed="N" n="0229a09"/>中有反復而述的。其等一一之事項爲有妙味<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229001" n="0229001"/>，使蒼生專以此爲規而履行。然，其
<lb ed="N" n="0229a10"/>中某點考慮其處如何，或思慮其他之原因，或由刻者之不注意而有不全部之刻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229002" n="0229002"/>入。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0229a11"/>
<lb ed="N" n="0229a12"/>
<lb ed="N" n="0229a13"/>
<lb ed="N" n="0229a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0230a" n="0230a"/>
<lb ed="N" n="0230a01"/>
<lb ed="N" n="0230a02"/>
<lb ed="N" n="0230a03"/>
<lb ed="N" n="0230a04"/>
<lb ed="N" n="0230a05"/>
<lb ed="N" n="0230a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">乙　別刻法勅</cb:mulu><head>乙　別刻法勅</head>
<lb ed="N" n="0230a07"/>
<lb ed="N" n="0230a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第一章</cb:mulu><head>第一章<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230001" n="0230001"/></head>
<lb ed="N" n="0230a09"/><p xml:id="pN70p0230a0901">天愛詔，吿於睹沙利<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230002" n="0230002"/>市之都市執義官之諸大官<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230003" n="0230003"/>（Dh）。</p>
<lb ed="N" n="0230a10"/><p xml:id="pN70p0230a1001">天愛詔。朕於沙摩婆市，吿都市執義官之諸大臣如下（J）。</p>
<lb ed="N" n="0230a11"/><p xml:id="pN70p0230a1101">朕，爲朕〔正確〕見一切如何之事。以專所作而履行，又希望以〔通宜〕之方
<lb ed="N" n="0230a12"/>法使之成就。朕思惟，關於此事，朕附於卿等之敎勅者，此卽最上之方法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230004" n="0230004"/>。不論
<lb ed="N" n="0230a13"/>如何，卿等爲得人人之敬愛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230005" n="0230005"/>，於幾千生類之問鞅掌其事。</p>
<lb ed="N" n="0230a14"/><p xml:id="pN70p0230a1401">一切之人皆此朕之子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230006" n="0230006"/>，故朕猶如爲朕之諸皇子，其一切完全同一，希望得現
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0231a" n="0231a"/>
<lb ed="N" n="0231a01"/>世幷後世之利益安樂，此又對一切人人之希望。然，卿等應得及此事之範圍而其力
<lb ed="N" n="0231a02"/>不得達到<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231007" n="0231007"/>。雖然唯一人之有司得達者，而此〔實〕不過一部分而已，而非達於全
<lb ed="N" n="0231a03"/>部。卿等雖常善行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231008" n="0231008"/>，但尙應注意如下事，於治民之事，常常使一入於牢獄又得苦
<lb ed="N" n="0231a04"/>役，其時，忽然<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231009" n="0231009"/>受〔命令〕使終了牢獄，而且其他甚多之人人依然受苦。如斯之
<lb ed="N" n="0231a05"/>時，希望卿等不得不專履中正之道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231010" n="0231010"/>。人如斯由嫉垢、憤怒、不仁、輕卒、懈怠、
<lb ed="N" n="0231a06"/>懶惰、困備之性情<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231011" n="0231011"/>而不能行中正。故希望卿等：「願此等之性情不起於予」。而此
<lb ed="N" n="0231a07"/>等一切之根本者，是不憤怒及不輕卒。任人有困憊疲勞者卽不起於治民之事。然，
<lb ed="N" n="0231a08"/>於治民之事，一切行動不得前進。見如此〔高官〕必吿卿等，卿等應考慮〔負王義
<lb ed="N" n="0231a09"/>務之〕債務當返還！此應謂：「天愛之敎勅如斯如斯也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231012" n="0231012"/>……有正行大災<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231013" n="0231013"/>」。不論
<lb ed="N" n="0231a10"/>如何，不行此者，不達於天，又不得王之嘉納<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231014" n="0231014"/>。若人不得爲此所作者，於何處皆
<lb ed="N" n="0231a11"/>不使滿足朕之意<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231015" n="0231015"/>。反之，若人正行之，卿等得達天，又返還完了負朕之債務。</p>
<lb ed="N" n="0231a12"/><p xml:id="pN70p0231a1201">而此〔法〕勅，〔一切人〕應傾聽〔每〕提沙星座之日<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231016" n="0231016"/>。又，時時於提沙日之
<lb ed="N" n="0231a13"/>間，就是僅人，亦應傾聽之。若爲如是者，卿等卽得正行。</p>
<lb ed="N" n="0231a14"/><p xml:id="pN70p0231a1401">此〔法〕爲如斯之目的，〔卽〕由此都市執官之大官，於任何時蒼生不得無理而
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0232a" n="0232a"/>
<lb ed="N" n="0232a01"/>受障礙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232017" n="0232017"/>、或無理而蒙苦役，專心於事之目的，因此令刻之。又朕爲如斯之目的，
<lb ed="N" n="0232a02"/>〔卽〕大官者，不粗暴、不狂惡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232018" n="0232018"/>，其所行令穩和，〔一般之有司善〕知悉此目的，
<lb ed="N" n="0232a03"/>以準合朕之敎勅……〔爲檢察〕是否如是行耶？每各五年令出巡按。而宇周尼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232019" n="0232019"/>亦
<lb ed="N" n="0232a04"/>太守皇子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232020" n="0232020"/>爲同一目的，以同勤務之人人……令出……巡按，而〔不出者不空〕過
<lb ed="N" n="0232a05"/>三年。此同多迦尸羅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232021" n="0232021"/>亦〔派遣人人〕。而此等之大官<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232022" n="0232022"/>……出於巡按時，必常各自
<lb ed="N" n="0232a06"/>行爲，不得疏忽，同時又〔一般之有司〕，準合王之敎勅，應悉知是否如此命而爲。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0232a07"/>
<lb ed="N" n="0232a08"/>
<lb ed="N" n="0232a09"/>
<lb ed="N" n="0232a10"/>
<lb ed="N" n="0232a11"/>
<lb ed="N" n="0232a12"/>
<lb ed="N" n="0232a13"/>
<lb ed="N" n="0232a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0233a" n="0233a"/>
<lb ed="N" n="0233a01"/>
<lb ed="N" n="0233a02"/>
<lb ed="N" n="0233a03"/>
<lb ed="N" n="0233a04"/>
<lb ed="N" n="0233a05"/>
<lb ed="N" n="0233a06"/>
<lb ed="N" n="0233a07"/>
<lb ed="N" n="0233a08"/>
<lb ed="N" n="0233a09"/>
<lb ed="N" n="0233a10"/>
<lb ed="N" n="0233a11"/>
<lb ed="N" n="0233a12"/>
<lb ed="N" n="0233a13"/>
<lb ed="N" n="0233a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0234a" n="0234a"/>
<lb ed="N" n="0234a01"/>
<lb ed="N" n="0234a02"/>
<lb ed="N" n="0234a03"/>
<lb ed="N" n="0234a04"/>
<lb ed="N" n="0234a05"/>
<lb ed="N" n="0234a06"/>
<lb ed="N" n="0234a07"/>
<lb ed="N" n="0234a08"/>
<lb ed="N" n="0234a09"/>
<lb ed="N" n="0234a10"/>
<lb ed="N" n="0234a11"/>
<lb ed="N" n="0234a12"/>
<lb ed="N" n="0234a13"/>
<lb ed="N" n="0234a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0235a" n="0235a"/>
<lb ed="N" n="0235a01"/>
<lb ed="N" n="0235a02"/>
<lb ed="N" n="0235a03"/>
<lb ed="N" n="0235a04"/>
<lb ed="N" n="0235a05"/>
<lb ed="N" n="0235a06"/>
<lb ed="N" n="0235a07"/>
<lb ed="N" n="0235a08"/>
<lb ed="N" n="0235a09"/>
<lb ed="N" n="0235a10"/>
<lb ed="N" n="0235a11"/>
<lb ed="N" n="0235a12"/>
<lb ed="N" n="0235a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第二章</cb:mulu><head>第二章</head>
<lb ed="N" n="0235a14"/><p xml:id="pN70p0235a1401">以天愛詔於睹沙利市，吿太守皇子並諸大官（Dh）。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0236a" n="0236a"/>
<lb ed="N" n="0236a01"/><p xml:id="pN70p0236a0101">天愛如是詔。朕以朕之詔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236001" n="0236001"/>，於沙婆市吿諸大官（J）。</p>
<lb ed="N" n="0236a02"/><p xml:id="pN70p0236a0201">朕，爲朕〔正確之〕見一切如何之事，於一履行所作，希望又〔適宜〕之方法
<lb ed="N" n="0236a03"/>而成就。朕思惟，關於此事，朕附於卿等之敎勅，此〔卽〕最上之方法。</p>
<lb ed="N" n="0236a04"/><p xml:id="pN70p0236a0401">一切人皆是此朕之子。故朕猶如爲朕之諸皇子，其一切完全希望同一得現世幷
<lb ed="N" n="0236a05"/>後世之利益安樂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236002" n="0236002"/>，又對一切人而希望之。惟：未歸順之諸邊疆人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236003" n="0236003"/>，使起念：「王
<lb ed="N" n="0236a06"/>對吾等是如何喜歡耶？」〔然者，應答之〕，朕對邊疆人所希望唯次下之事，〔卽〕於
<lb ed="N" n="0236a07"/>一使彼等了達：「天愛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236004" n="0236004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0236004" n="0236004"/>是諸邊疆人依於朕而無危怖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236005" n="0236005"/>，而起信賴朕，依朕唯得安
<lb ed="N" n="0236a08"/>樂，不蒙何等之苦惱。」又令了達<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236006" n="0236006"/>：「天愛，朕應得忍耐者，於彼等當忍一切，更
<lb ed="N" n="0236a09"/>於彼等依朕〔之敎勅〕而行法，以至得現世幷後世〔之利益安樂〕是也。」而朕爲如
<lb ed="N" n="0236a10"/>斯之目的，〔卽〕朕附於卿等之敎勒，以朕之所欲，朕不動之決意及誓言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236007" n="0236007"/>，令卿等
<lb ed="N" n="0236a11"/>知之，由此〔朕爲彼等所負〕債務之返還，而敎勅於卿等，故卿等應行爲其所作，
<lb ed="N" n="0236a12"/>令〔彼等對朕〕起信賴，由此於彼等了達：「天愛對吾等恰如父，而天愛如全慈自<anchor xml:id="nkr_note_add_0236a1201" n="0236a1201"/><anchor xml:id="beg0236a1201" n="0236a1201"/>己<anchor xml:id="end0236a1201"/>
<lb ed="N" n="0236a13"/>而慈吾等，故吾等如天愛之子。」因此敎勅卿等而令知朕之所欲，又凡於地方之有司
<lb ed="N" n="0236a14"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0236008" n="0236008"/>，皆爲此目的。不論如何，卿等能〔使彼等〕信賴於〔朕〕，於彼等，得彼等之現
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0237a" n="0237a"/>
<lb ed="N" n="0237a01"/>世幷後世之利益安樂。若如此爲者，卿等由此以得天，又完全得返還對朕所負之債
<lb ed="N" n="0237a02"/>務。</p>
<lb ed="N" n="0237a03"/><p xml:id="pN70p0237a0301">此〔法〕勅爲如是之目的，〔卽〕依此諸大官於如何之時亦令此等邊疆人〔對朕
<lb ed="N" n="0237a04"/>而〕起信賴，更得使專心行法，因此令刻之。而此〔法〕勅於各四個月期之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237009" n="0237009"/>提沙
<lb ed="N" n="0237a05"/>星座之日，使〔一切人〕傾聽之。</p>
<lb ed="N" n="0237a06"/><p xml:id="pN70p0237a0601">又於提沙日之間，於能得之時時，卽唯一人亦應使傾聽之。若爲如此者，卿等
<lb ed="N" n="0237a07"/>乃得正行。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0237a08"/>
<lb ed="N" n="0237a09"/>
<lb ed="N" n="0237a10"/>
<lb ed="N" n="0237a11"/>
<lb ed="N" n="0237a12"/>
<lb ed="N" n="0237a13"/>
<lb ed="N" n="0237a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0238a" n="0238a"/>
<lb ed="N" n="0238a01"/>
<lb ed="N" n="0238a02"/>
<lb ed="N" n="0238a03"/>
<lb ed="N" n="0238a04"/>
<lb ed="N" n="0238a05"/>
<lb ed="N" n="0238a06"/>
<lb ed="N" n="0238a07"/>
<lb ed="N" n="0238a08"/>
<lb ed="N" n="0238a09"/>
<lb ed="N" n="0238a10"/>
<lb ed="N" n="0238a11"/>
<lb ed="N" n="0238a12"/>
<lb ed="N" n="0238a13"/>
<lb ed="N" n="0238a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0239a" n="0239a"/>
<lb ed="N" n="0239a01"/>
<lb ed="N" n="0239a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第二類　石柱法勅</cb:mulu><head>第二類　石柱法勅</head>
<lb ed="N" n="0239a03"/>
<lb ed="N" n="0239a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">甲　六章法勅</cb:mulu><head>甲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239001" n="0239001"/>　六章法勅</head>
<lb ed="N" n="0239a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第一章</cb:mulu><head>第一章</head>
<lb ed="N" n="0239a06"/><p xml:id="pN70p0239a0601">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0239a07"/><p xml:id="pN70p0239a0701">灌頂過二十六年之年，朕令刻此法勅。〔惟〕！於現世及後世之〔利益安樂〕，對
<lb ed="N" n="0239a08"/>於法若無最上之愛慕、無上之觀想、無上之敬信、無上之怖畏、無上之精勤<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239002" n="0239002"/>者，
<lb ed="N" n="0239a09"/>難得正行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239003" n="0239003"/>。然，旣依朕之敎勅，對彼法之希求<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239004" n="0239004"/>及愛慕者，逐日<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239005" n="0239005"/>增長，又將來
<lb ed="N" n="0239a10"/>亦當增長。而朕之有司，不問高官、小身、中位，一切隨順於〔法〕而正行，〔如是〕
<lb ed="N" n="0239a11"/>堪能勸導易犯罪者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239006" n="0239006"/>。又對諸邊疆人，諸大官<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239007" n="0239007"/>亦如是行。然，依法如是之保護、
<lb ed="N" n="0239a12"/>依法之處理、依法之與樂、依法之〔語言〕制禦者，此卽〔與彼等有司之〕規制<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239008" n="0239008"/>。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0239a13"/>
<lb ed="N" n="0239a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0240a" n="0240a"/>
<lb ed="N" n="0240a01"/>
<lb ed="N" n="0240a02"/>
<lb ed="N" n="0240a03"/>
<lb ed="N" n="0240a04"/>
<lb ed="N" n="0240a05"/>
<lb ed="N" n="0240a06"/>
<lb ed="N" n="0240a07"/>
<lb ed="N" n="0240a08"/>
<lb ed="N" n="0240a09"/>
<lb ed="N" n="0240a10"/>
<lb ed="N" n="0240a11"/>
<lb ed="N" n="0240a12"/>
<lb ed="N" n="0240a13"/>
<lb ed="N" n="0240a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第二章</cb:mulu><head>第二章</head>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0241a" n="0241a"/>
<lb ed="N" n="0241a01"/><p xml:id="pN70p0241a0101">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0241a02"/><p xml:id="pN70p0241a0201">法是善也。然，法言有幾何耶？〔曰〕：少漏、衆善、慈愍、布施、眞諦及〔三
<lb ed="N" n="0241a03"/>業〕淸淨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241001" n="0241001"/>。而朕旣〔對人人〕以種種方法不僅給與眼之布施<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241002" n="0241002"/>，朕又對二足類、
<lb ed="N" n="0241a04"/>四足類、鳥類、水樓類<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241003" n="0241003"/>而作種種之利行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241004" n="0241004"/>、乃至對生命不僅行供養<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241005" n="0241005"/>，並且作其
<lb ed="N" n="0241a05"/>他多種之善事。</p>
<lb ed="N" n="0241a06"/><p xml:id="pN70p0241a0601">此法勅爲如斯之目的，〔卽〕人人如此遵行而爲此之久住，朕令刻之。然，如此
<lb ed="N" n="0241a07"/>正行之，卽爲此善事。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0241a08"/>
<lb ed="N" n="0241a09"/>
<lb ed="N" n="0241a10"/>
<lb ed="N" n="0241a11"/>
<lb ed="N" n="0241a12"/>
<lb ed="N" n="0241a13"/>
<lb ed="N" n="0241a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0242a" n="0242a"/>
<lb ed="N" n="0242a01"/>
<lb ed="N" n="0242a02"/>
<lb ed="N" n="0242a03"/>
<lb ed="N" n="0242a04"/>
<lb ed="N" n="0242a05"/>
<lb ed="N" n="0242a06"/>
<lb ed="N" n="0242a07"/>
<lb ed="N" n="0242a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第三章</cb:mulu><head>第三章</head>
<lb ed="N" n="0242a09"/><p xml:id="pN70p0242a0901">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0242a10"/><p xml:id="pN70p0242a1001">一般人言：「予如是爲善事」，而〔自<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a1001" n="0242a1001"/><anchor xml:id="beg0242a1001" n="0242a1001"/>己<anchor xml:id="end0242a1001"/>〕唯常見善事：「予如斯行惡事」，某者
<lb ed="N" n="0242a11"/>說：「如斯是〔予有〕漏」，完全不見〔自<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a1101" n="0242a1101"/><anchor xml:id="beg0242a1101" n="0242a1101"/>己<anchor xml:id="end0242a1101"/>之〕惡。而此於單方面實難自省<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242001" n="0242001"/>，但
<lb ed="N" n="0242a12"/>另方面應見如下，〔卽〕：「如狂惡、不仁、憤怒、高慢、嫉垢之此等，稱爲導於漏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242002" n="0242002"/>。
<lb ed="N" n="0242a13"/>〔願〕予不爲此等而滅亡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242003" n="0242003"/>」。又必不能不見如次下：「〔卽〕彼〔之行〕是導予於現
<lb ed="N" n="0242a14"/>世之〔利益安樂〕，此行又導予於後之〔安樂〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242004" n="0242004"/>」。</p></cb:div>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0243a" n="0243a"/>
<lb ed="N" n="0243a01"/>
<lb ed="N" n="0243a02"/>
<lb ed="N" n="0243a03"/>
<lb ed="N" n="0243a04"/>
<lb ed="N" n="0243a05"/>
<lb ed="N" n="0243a06"/>
<lb ed="N" n="0243a07"/>
<lb ed="N" n="0243a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第四章</cb:mulu><head>第四章</head>
<lb ed="N" n="0243a09"/><p xml:id="pN70p0243a0901">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0243a10"/><p xml:id="pN70p0243a1001">灌頂過二十六年之年，朕令刻此法勅。朕之司直官<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243001" n="0243001"/>，關於鞅掌幾百千生類蒼
<lb ed="N" n="0243a11"/>生之事。朕旣使諸司直官有自信<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243002" n="0243002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0243002" n="0243002"/>，無所怖畏而專行其所應行之行，於諸地方以維
<lb ed="N" n="0243a12"/>持蒼生之利益與安樂，又爲令得與恩惠<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243003" n="0243003"/>，如何斷訟，或處罰亦任彼等之自由裁量
<lb ed="N" n="0243a13"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0243004" n="0243004"/>。彼等善悉知與安樂及起苦惱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243005" n="0243005"/>，而專心於法之人人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243006" n="0243006"/>，於諸地方，使蒼生爲專
<lb ed="N" n="0243a14"/>得現世幷後世之〔利益安樂〕，應以敎示蒼生。司直官不僅是努力奉事於朕，又同時
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0244a" n="0244a"/>
<lb ed="N" n="0244a01"/>知朕所欲之有司<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244007" n="0244007"/>亦應事之。而此等之有司，亦由司直官體會朕意以敎示彼等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244008" n="0244008"/>。
<lb ed="N" n="0244a02"/>不論如何，恰如人以其子女委託賢良之乳母，思考而如是信賴：「彼賢良之乳母始得
<lb ed="N" n="0244a03"/>安樂育予之子女」，朕如此爲諸地方蒼生之利益安樂，以設此等司直官。又彼等司直
<lb ed="N" n="0244a04"/>官無所怖畏，立自信<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244009" n="0244009"/>而無不安，爲得行其所應行之故，朕，以斷訟反處罰卽任司
<lb ed="N" n="0244a05"/>直官等之自由裁量。實是不得不希望之處，一於司法公平，及於處罰公平而無所失。
<lb ed="N" n="0244a06"/>而朕之命及範圍，繫縛於牢獄者，對其處罰，所裁決死刑之確定<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244010" n="0244010"/>朕亦與三日間之
<lb ed="N" n="0244a07"/>思赦。〔於此間死刑囚之〕親族，使彼等應觀念其生命，或令觀念不到之時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244011" n="0244011"/>，爲〔彼
<lb ed="N" n="0244a08"/>等〕以所布施，又爲資於後世之〔利益安樂〕應爲斷食。不論如何，是朕如斯之希
<lb ed="N" n="0244a09"/>望，卽於〔恩赦〕時之終了後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244012" n="0244012"/>，尙且，〔其死行囚〕得後世〔之利益安樂〕。如是
<lb ed="N" n="0244a10"/>種種法之宣行、克己、布施之配與，增長於蒼生之間。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0244a11"/>
<lb ed="N" n="0244a12"/>
<lb ed="N" n="0244a13"/>
<lb ed="N" n="0244a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0245a" n="0245a"/>
<lb ed="N" n="0245a01"/>
<lb ed="N" n="0245a02"/>
<lb ed="N" n="0245a03"/>
<lb ed="N" n="0245a04"/>
<lb ed="N" n="0245a05"/>
<lb ed="N" n="0245a06"/>
<lb ed="N" n="0245a07"/>
<lb ed="N" n="0245a08"/>
<lb ed="N" n="0245a09"/>
<lb ed="N" n="0245a10"/>
<lb ed="N" n="0245a11"/>
<lb ed="N" n="0245a12"/>
<lb ed="N" n="0245a13"/>
<lb ed="N" n="0245a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0246a" n="0246a"/>
<lb ed="N" n="0246a01"/>
<lb ed="N" n="0246a02"/>
<lb ed="N" n="0246a03"/>
<lb ed="N" n="0246a04"/>
<lb ed="N" n="0246a05"/>
<lb ed="N" n="0246a06"/>
<lb ed="N" n="0246a07"/>
<lb ed="N" n="0246a08"/>
<lb ed="N" n="0246a09"/>
<lb ed="N" n="0246a10"/>
<lb ed="N" n="0246a11"/>
<lb ed="N" n="0246a12"/>
<lb ed="N" n="0246a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第五章</cb:mulu><head>第五章</head>
<lb ed="N" n="0246a14"/><p xml:id="pN70p0246a1401">天愛喜見王詔。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0247a" n="0247a"/>
<lb ed="N" n="0247a01"/><p xml:id="pN70p0247a0101">灌頂過二十六年之年，朕，次下作不得殺害生物<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247001" n="0247001"/>，卽：鸚鵡、鶖鷺、阿如那
<lb ed="N" n="0247a02"/>鳥、鴛鴦、鵝鳥、蘭提無迦水鳥、啓羅多鶴、蝙蝠、女王峰、鼈、大蝦、耶達耶耶
<lb ed="N" n="0247a03"/>迦魚、康迦普普達迦魚、縮魚、龜、豪豬、栗鼠、尸瑪羅鹿、刪達迦牛、奧迦賓達
<lb ed="N" n="0247a04"/>蜥蜴、犀、白鳩，其他不得供使用以及食用之四肢類是也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247002" n="0247002"/>。</p>
<lb ed="N" n="0247a05"/><p xml:id="pN70p0247a0501">又彼牝山羊、牝羊、牝豚、懷孕、哺乳者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247003" n="0247003"/>，幷其仔生後六個月未滿者皆不得
<lb ed="N" n="0247a06"/>殺害。</p>
<lb ed="N" n="0247a07"/><p xml:id="pN70p0247a0701">又家鷄不得作去勢。其有生物之籾殼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247004" n="0247004"/>不得以火燒。不得於無益或爲殺生而放
<lb ed="N" n="0247a08"/>火燒森林。不得以生物飼育生物。由四個月成三季之各滿月之日，提沙滿月之日，
<lb ed="N" n="0247a09"/>三日間卽第十四第十五日及次之第一日，幷各布薩日，必不得殺害魚，又不得賣之。
<lb ed="N" n="0247a10"/>同此等之每日，住飼象林漁夫於放魚地養不得殺害他生物之群。各半月之第八日、
<lb ed="N" n="0247a11"/>第十四日、第十五日、提沙日、普那瓦須日，由四個月成三季各滿月之日，幷祝祭
<lb ed="N" n="0247a12"/>日，不得把牡牛去勢，又牡山羊、牡羊、牡豚或其他得去勢之獸亦不得把去勢。</p>
<lb ed="N" n="0247a13"/><p xml:id="pN70p0247a1301">提沙日、普那瓦須日，由四個月成三季各滿月之日及此三季之半月間，不得烙
<lb ed="N" n="0247a14"/>印於馬、牛。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0248a" n="0248a"/>
<lb ed="N" n="0248a01"/><p xml:id="pN70p0248a0101">灌頂過二十六年止，朕於此期間，旣二十五次釋放囚人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248005" n="0248005"/>。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0248a02"/>
<lb ed="N" n="0248a03"/>
<lb ed="N" n="0248a04"/>
<lb ed="N" n="0248a05"/>
<lb ed="N" n="0248a06"/>
<lb ed="N" n="0248a07"/>
<lb ed="N" n="0248a08"/>
<lb ed="N" n="0248a09"/>
<lb ed="N" n="0248a10"/>
<lb ed="N" n="0248a11"/>
<lb ed="N" n="0248a12"/>
<lb ed="N" n="0248a13"/>
<lb ed="N" n="0248a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0249a" n="0249a"/>
<lb ed="N" n="0249a01"/>
<lb ed="N" n="0249a02"/>
<lb ed="N" n="0249a03"/>
<lb ed="N" n="0249a04"/>
<lb ed="N" n="0249a05"/>
<lb ed="N" n="0249a06"/>
<lb ed="N" n="0249a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第六章</cb:mulu><head>第六章</head>
<lb ed="N" n="0249a08"/><p xml:id="pN70p0249a0801">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0249a09"/><p xml:id="pN70p0249a0901">灌頂過十二年之年，朕爲世人之利益安樂，多令刻法勅。此世人不犯此等法勅
<lb ed="N" n="0249a10"/>〔之趣旨〕，爲各各達到法之增長。思惟：「世人如此得利益安樂」，朕完全如朕對於
<lb ed="N" n="0249a11"/>親族，卽對於近親者，或對遠方者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249001" n="0249001"/>，朕專爲此等省慮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249002" n="0249002"/>以供安樂而常如是實行。
<lb ed="N" n="0249a12"/>朕同此亦省慮，凡對〔沙門、婆羅門〕之部衆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249003" n="0249003"/>，而且旣崇敬此以對一切宗派行種
<lb ed="N" n="0249a13"/>種之崇敬。然，朕思惟，朕躬自親近<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249004" n="0249004"/>〔此等者〕，卽此是朕最上之所取。</p>
<lb ed="N" n="0249a14"/><p xml:id="pN70p0249a1401">灌頂過二十六年之年，朕令刻此法勅。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0250a" n="0250a"/>
<lb ed="N" n="0250a01"/>
<lb ed="N" n="0250a02"/>
<lb ed="N" n="0250a03"/>
<lb ed="N" n="0250a04"/>
<lb ed="N" n="0250a05"/>
<lb ed="N" n="0250a06"/>
<lb ed="N" n="0250a07"/>
<lb ed="N" n="0250a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">乙　第七章法勅</cb:mulu><head>乙　第七章法勅</head>
<lb ed="N" n="0250a09"/>
<lb ed="N" n="0250a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">第七章</cb:mulu><head>第七章<anchor xml:id="nkr_note_orig_0250001" n="0250001"/></head>
<lb ed="N" n="0250a11"/><p xml:id="pN70p0250a1101">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0250a12"/><p xml:id="pN70p0250a1201">過去長期之間，諸王等人人，皆〔思惟〕希望以如何者，蒼生依法增長而得增
<lb ed="N" n="0250a13"/>進耶？然，於蒼生尙未適當<anchor xml:id="nkr_note_orig_0250002" n="0250002"/>依法之增長而增進。對於此點，天愛喜見王如斯詔。
<lb ed="N" n="0250a14"/>朕起念如下：〔卽〕過去長斯之間，諸王〔思惟〕希望以如何者，蒼生依適當法之
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0251a" n="0251a"/>
<lb ed="N" n="0251a01"/>增長而得增進耶？但，蒼生尙未適當依法增長而增進。然，以如何者蒼生得遵行〔法〕
<lb ed="N" n="0251a02"/>耶？如何者蒼生適當依法之增長而增進耶？又朕以如何依法之增長使彼等得向上
<lb ed="N" n="0251a03"/>耶？對於此點而天愛喜見王如斯詔。朕起念如下：〔卽〕朕於蒼生使聽聞法之聽聞，
<lb ed="N" n="0251a04"/>應敎勅法之敎勅。蒼生聽聞此，遵行向上，而必依法之增長而增進。爲此目的，朕
<lb ed="N" n="0251a05"/>旣令〔蒼生〕聽聞法之聽聞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251003" n="0251003"/>，又對鞅掌幾多蒼生之事，朕之〔諸有司者如何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251004" n="0251004"/>〕
<lb ed="N" n="0251a06"/>以法敎示彼等蒼生，對於更詳細宣演，以命令種種法之敎勅。且朕又令鞅掌幾百千
<lb ed="N" n="0251a07"/>生類之事的諸司直官：「專心於如是敎示蒼生」。</p>
<lb ed="N" n="0251a08"/><p xml:id="pN70p0251a0801">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0251a09"/><p xml:id="pN70p0251a0901">朕眞唯深慮此〔事〕，旣建甚多法柱而設諸大官，爲法之〔宣說〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251005" n="0251005"/>。</p>
<lb ed="N" n="0251a10"/><p xml:id="pN70p0251a1001">天愛喜見如是詔。</p>
<lb ed="N" n="0251a11"/><p xml:id="pN70p0251a1101">朕旣令於諸路〔傍〕多種植榕樹，爲人畜以受用其蔭。又令種植菴羅樹林<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251006" n="0251006"/>，
<lb ed="N" n="0251a12"/>〔每〕於庫沙令掘鑿井泉，令設休息舍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251007" n="0251007"/>，更爲人畜之受用，於此處彼處多作飮水
<lb ed="N" n="0251a13"/>處。然，對於如斯之受用〔確固不過是小事〕。不論如何，世人卽旣由前之諸王，或
<lb ed="N" n="0251a14"/>由朕依種種之興樂法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0251008" n="0251008"/>而令安樂。然，朕令遵行彼法而遵行，爲此目的而爲。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0252a" n="0252a"/>
<lb ed="N" n="0252a01"/><p xml:id="pN70p0252a0101">天愛見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0252a02"/><p xml:id="pN70p0252a0201">朕彼等之法大官，對於出家者與在家者而鞅掌有關種種好利<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252009" n="0252009"/>之事，更鞅掌有
<lb ed="N" n="0252a03"/>關一切〔宗派之〕事。卽朕或〔特殊之大官〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252010" n="0252010"/>而命鞅掌關佛敎僧伽之事，又其他
<lb ed="N" n="0252a04"/>〔之法大官〕亦同此命鞅掌有關婆羅門及邪命外道之事，又其他〔之法大官〕命鞅
<lb ed="N" n="0252a05"/>掌尼犍陀之事<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252011" n="0252011"/>，又其他〔之法大官〕命鞅掌其他種種宗派之事，各〔各之法大官〕
<lb ed="N" n="0252a06"/>任何者〔應命鞅掌〕有關各各〔宗派〕各別之事。所以朕之諸法大官鞅此等幷其他
<lb ed="N" n="0252a07"/>一切宗派之事。</p>
<lb ed="N" n="0252a08"/><p xml:id="pN70p0252a0801">天愛喜見如是詔。</p>
<lb ed="N" n="0252a09"/><p xml:id="pN70p0252a0901">此等幷其他主要之〔有司〕鞅掌朕及朕之皇后所爲有關布施之頒行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252012" n="0252012"/>，〔同時〕
<lb ed="N" n="0252a10"/>又對朕之後宮，依種種之方法，於此〔國都巴達利城〕幷諸地方〔應奏聞蒼生〕各
<lb ed="N" n="0252a11"/>各求滿足之處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252013" n="0252013"/>。又朕使其〔之有司〕，朕之諸皇子及其他王妃之諸王子所爲，有關
<lb ed="N" n="0252a12"/>頒行布施而爲法之敢行，爲法之遵行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0252014" n="0252014"/>故，應令鞅掌其事。</p>
<lb ed="N" n="0252a13"/><p xml:id="pN70p0252a1301">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0252a14"/><p xml:id="pN70p0252a1401">卽朕實爲如何之善事，凡世人亦旣遵行之，又今有隨順此。由旣對父母柔順、
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0253a" n="0253a"/>
<lb ed="N" n="0253a01"/>對恩師柔順、對耆宿禮節、對婆羅門、沙門及貧者、窮人乃至奴隷、從僕有正當之
<lb ed="N" n="0253a02"/>待遇等，增長〔世人之間〕，因此將來亦增長。</p>
<lb ed="N" n="0253a03"/><p xml:id="pN70p0253a0301">天愛喜見王詔。</p>
<lb ed="N" n="0253a04"/><p xml:id="pN70p0253a0401">然，朕令人人之間增進爲法之增長者，然，唯依二種方法。卽法之規正及靜觀
<lb ed="N" n="0253a05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0253015" n="0253015"/>是也。然，此中彼法之規正輕，較靜觀更〔可增進〕。而法之規正，卽朕令彼等不
<lb ed="N" n="0253a06"/>得殺害生物是也。其他亦朕尙多命法之規正，反之而較靜觀，對其有情爲導於不殺
<lb ed="N" n="0253a07"/>生及對生類不屠殺故，令人人之間越發法之增長增進。</p>
<lb ed="N" n="0253a08"/><p xml:id="pN70p0253a0801">有關此而天愛詔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0253016" n="0253016"/>。此法勅是爲令此之久住，於如何之處，凡石柱或石板存在
<lb ed="N" n="0253a09"/>之處，當令刻之。而此敎勅爲如斯之目的，〔卽〕只要日月之耀輝，使朕之諸皇子〔乃
<lb ed="N" n="0253a10"/>至〕曾孫而如此傚朕而遵行，〔於此〕爲渙發。不論如何，如此遵行時，卽得現世幷
<lb ed="N" n="0253a11"/>後世〔之利益安樂〕。</p>
<lb ed="N" n="0253a12"/><p xml:id="pN70p0253a1201">灌頂過二十七年之年，朕令刻此法勅。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0253a13"/>
<lb ed="N" n="0253a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0254a" n="0254a"/>
<lb ed="N" n="0254a01"/>
<lb ed="N" n="0254a02"/>
<lb ed="N" n="0254a03"/>
<lb ed="N" n="0254a04"/>
<lb ed="N" n="0254a05"/>
<lb ed="N" n="0254a06"/>
<lb ed="N" n="0254a07"/>
<lb ed="N" n="0254a08"/>
<lb ed="N" n="0254a09"/>
<lb ed="N" n="0254a10"/>
<lb ed="N" n="0254a11"/>
<lb ed="N" n="0254a12"/>
<lb ed="N" n="0254a13"/>
<lb ed="N" n="0254a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0255a" n="0255a"/>
<lb ed="N" n="0255a01"/>
<lb ed="N" n="0255a02"/>
<lb ed="N" n="0255a03"/>
<lb ed="N" n="0255a04"/>
<lb ed="N" n="0255a05"/>
<lb ed="N" n="0255a06"/>
<lb ed="N" n="0255a07"/>
<lb ed="N" n="0255a08"/>
<lb ed="N" n="0255a09"/>
<lb ed="N" n="0255a10"/>
<lb ed="N" n="0255a11"/>
<lb ed="N" n="0255a12"/>
<lb ed="N" n="0255a13"/>
<lb ed="N" n="0255a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0256a" n="0256a"/>
<lb ed="N" n="0256a01"/>
<lb ed="N" n="0256a02"/>
<lb ed="N" n="0256a03"/>
<lb ed="N" n="0256a04"/>
<lb ed="N" n="0256a05"/>
<lb ed="N" n="0256a06"/>
<lb ed="N" n="0256a07"/>
<lb ed="N" n="0256a08"/>
<lb ed="N" n="0256a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">丙</cb:mulu><head>丙</head>
<lb ed="N" n="0256a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一　關於皇后之法勅</cb:mulu><head>一　關於皇后之法勅</head>
<lb ed="N" n="0256a11"/><p xml:id="pN70p0256a1101">依天愛之詔而到處之諸大官當吿如下：</p>
<lb ed="N" n="0256a12"/><p xml:id="pN70p0256a1201">第二之皇后，於此處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0256001" n="0256001"/>行何之布施，爲菴羅樹林、或精舍、或頒施舍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0256002" n="0256002"/>、或其
<lb ed="N" n="0256a13"/>他如何所爲，應思一切是此皇后之所爲。</p>
<lb ed="N" n="0256a14"/><p xml:id="pN70p0256a1401">如此，此〔皇子〕提瓦羅之母稱迦如瓦奇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0256003" n="0256003"/>，〔願<anchor xml:id="nkr_note_orig_0256004" n="0256004"/>爲〕第二皇后。</p></cb:div>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0257a" n="0257a"/>
<lb ed="N" n="0257a01"/>
<lb ed="N" n="0257a02"/>
<lb ed="N" n="0257a03"/>
<lb ed="N" n="0257a04"/>
<lb ed="N" n="0257a05"/>
<lb ed="N" n="0257a06"/>
<lb ed="N" n="0257a07"/>
<lb ed="N" n="0257a08"/>
<lb ed="N" n="0257a09"/>
<lb ed="N" n="0257a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二　憍賞彌法勅</cb:mulu><head>二　憍賞彌法勅</head>
<lb ed="N" n="0257a11"/><p xml:id="pN70p0257a1101">天愛於憍賞彌<anchor xml:id="nkr_note_orig_0257001" n="0257001"/>勅命於諸大官<anchor xml:id="nkr_note_orig_0257002" n="0257002"/>。</p>
<lb ed="N" n="0257a12"/><p xml:id="pN70p0257a1201">……命和合<anchor xml:id="nkr_note_orig_0257003" n="0257003"/>……於僧伽中不應容此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0257004" n="0257004"/>。……比丘或比丘尼而破僧者，皆令著
<lb ed="N" n="0257a13"/>白衣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0257005" n="0257005"/>，此不得住精舍之處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0257006" n="0257006"/>。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0257a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0258a" n="0258a"/>
<lb ed="N" n="0258a01"/>
<lb ed="N" n="0258a02"/>
<lb ed="N" n="0258a03"/>
<lb ed="N" n="0258a04"/>
<lb ed="N" n="0258a05"/>
<lb ed="N" n="0258a06"/>
<lb ed="N" n="0258a07"/>
<lb ed="N" n="0258a08"/>
<lb ed="N" n="0258a09"/>
<lb ed="N" n="0258a10"/>
<lb ed="N" n="0258a11"/>
<lb ed="N" n="0258a12"/>
<lb ed="N" n="0258a13"/>
<lb ed="N" n="0258a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0259a" n="0259a"/>
<lb ed="N" n="0259a01"/>
<lb ed="N" n="0259a02"/>
<lb ed="N" n="0259a03"/>
<lb ed="N" n="0259a04"/>
<lb ed="N" n="0259a05"/>
<lb ed="N" n="0259a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第三類　小石柱法勅</cb:mulu><head>第三類　小石柱法勅</head>
<lb ed="N" n="0259a07"/>
<lb ed="N" n="0259a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　刪至法勅</cb:mulu><head>一　刪至<anchor xml:id="nkr_note_orig_0259001" n="0259001"/>法勅</head>
<lb ed="N" n="0259a09"/><p xml:id="pN70p0259a0901">……</p>
<lb ed="N" n="0259a10"/><p xml:id="pN70p0259a1001">……〔不得〕破……。比丘及比丘尼之僧伽，〔朕之〕諸皇子〔乃至〕曾孫，只
<lb ed="N" n="0259a11"/>要日月〔連續〕輝燿〔之間〕，以此令和合……。比丘或比丘尼而破僧伽者，皆令著
<lb ed="N" n="0259a12"/>白衣，不得住此精舍之處。不論如何，朕所希望，和合於一令僧伽之久住。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0259a13"/>
<lb ed="N" n="0259a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0260a" n="0260a"/>
<lb ed="N" n="0260a01"/>
<lb ed="N" n="0260a02"/>
<lb ed="N" n="0260a03"/>
<lb ed="N" n="0260a04"/>
<lb ed="N" n="0260a05"/>
<lb ed="N" n="0260a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　沙如那陀法勅</cb:mulu><head>二　沙如那陀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0260001" n="0260001"/>法勅</head>
<lb ed="N" n="0260a07"/><p xml:id="pN70p0260a0701">天〔愛〕……</p>
<lb ed="N" n="0260a08"/><p xml:id="pN70p0260a0801">巴達〔利弗多〕……</p>
<lb ed="N" n="0260a09"/><p xml:id="pN70p0260a0901">雖何人亦〔不得〕破僧伽。若比丘或比丘尼而破僧伽者，皆令著白衣，不得住
<lb ed="N" n="0260a10"/>精舍之處。如此，此敎敕不得不吿知比丘僧伽幷比丘尼僧伽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0260002" n="0260002"/>。</p>
<lb ed="N" n="0260a11"/><p xml:id="pN70p0260a1101">天愛如斯詔。</p>
<lb ed="N" n="0260a12"/><p xml:id="pN70p0260a1201">此同騰本一通保存於公所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0260003" n="0260003"/>應置於卿等〔大官〕之手處，同時，同騰本一通保
<lb ed="N" n="0260a13"/>存於諸優婆塞之手。爲得確信<anchor xml:id="nkr_note_orig_0260004" n="0260004"/>此等之優婆塞於奉此敎勅〔之趣旨之僧伽〕，每度詣
<lb ed="N" n="0260a14"/>布薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0260005" n="0260005"/>，又必不僅每度詣布薩，各大官亦必對此敎勅得爲確信，又爲有所知而往布
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0261a" n="0261a"/>
<lb ed="N" n="0261a01"/>薩。</p>
<lb ed="N" n="0261a02"/><p xml:id="pN70p0261a0201">更卿等所管之地方<anchor xml:id="nkr_note_orig_0261006" n="0261006"/>內於任何處，卿等準合此敎勅之文，〔破僧伽之比丘比丘
<lb ed="N" n="0261a03"/>尼〕令離去〔三衣〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0261007" n="0261007"/>。同此卽於城塞之邊境地方之到處一切準合此〔敎勅之〕文
<lb ed="N" n="0261a04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0261008" n="0261008"/>，〔破僧伽者〕應令離去〔三衣〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0261a05"/>
<lb ed="N" n="0261a06"/>
<lb ed="N" n="0261a07"/>
<lb ed="N" n="0261a08"/>
<lb ed="N" n="0261a09"/>
<lb ed="N" n="0261a10"/>
<lb ed="N" n="0261a11"/>
<lb ed="N" n="0261a12"/>
<lb ed="N" n="0261a13"/>
<lb ed="N" n="0261a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0262a" n="0262a"/>
<lb ed="N" n="0262a01"/>
<lb ed="N" n="0262a02"/>
<lb ed="N" n="0262a03"/>
<lb ed="N" n="0262a04"/>
<lb ed="N" n="0262a05"/>
<lb ed="N" n="0262a06"/>
<lb ed="N" n="0262a07"/>
<lb ed="N" n="0262a08"/>
<lb ed="N" n="0262a09"/>
<lb ed="N" n="0262a10"/>
<lb ed="N" n="0262a11"/>
<lb ed="N" n="0262a12"/>
<lb ed="N" n="0262a13"/>
<lb ed="N" n="0262a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0263a" n="0263a"/>
<lb ed="N" n="0263a01"/>
<lb ed="N" n="0263a02"/>
<lb ed="N" n="0263a03"/>
<lb ed="N" n="0263a04"/>
<lb ed="N" n="0263a05"/>
<lb ed="N" n="0263a06"/>
<lb ed="N" n="0263a07"/>
<lb ed="N" n="0263a08"/>
<lb ed="N" n="0263a09"/>
<lb ed="N" n="0263a10"/>
<lb ed="N" n="0263a11"/>
<lb ed="N" n="0263a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　藍毘尼園法勅</cb:mulu><head>三　藍毘尼園<anchor xml:id="nkr_note_orig_0263001" n="0263001"/>法勅</head>
<lb ed="N" n="0263a13"/><p xml:id="pN70p0263a1301">天愛喜見王，過灌頂二十年之年，躬親自來此行供養。佛陀釋迦牟尼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0263002" n="0263002"/>降誕於
<lb ed="N" n="0263a14"/>此。而以石作有馬像<anchor xml:id="nkr_note_orig_0263003" n="0263003"/>，令建石柱。〔爲記念〕薄伽梵降誕於此。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0264a" n="0264a"/>
<lb ed="N" n="0264a01"/><p xml:id="pN70p0264a0101">藍毘尼聚落免納稅金，唯據出〔生產〕八分之一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0264004" n="0264004"/>。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0264a02"/>
<lb ed="N" n="0264a03"/>
<lb ed="N" n="0264a04"/>
<lb ed="N" n="0264a05"/>
<lb ed="N" n="0264a06"/>
<lb ed="N" n="0264a07"/>
<lb ed="N" n="0264a08"/>
<lb ed="N" n="0264a09"/>
<lb ed="N" n="0264a10"/>
<lb ed="N" n="0264a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　尼迦利沙迦如法勅</cb:mulu><head>四　尼迦利沙迦如法勅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0264001" n="0264001"/></head>
<lb ed="N" n="0264a12"/><p xml:id="pN70p0264a1201">天愛喜見王，灌頂過十四年之年，再度<anchor xml:id="nkr_note_orig_0264002" n="0264002"/>增築佛陀庫那迦瑪那之塔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0264003" n="0264003"/>。</p>
<lb ed="N" n="0264a13"/><p xml:id="pN70p0264a1301">而灌頂過（二十）年之年，躬親自來此供養<anchor xml:id="nkr_note_orig_0264004-1" n="0264004-1"/>。（又令）建（石柱）。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0264a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0265a" n="0265a"/>
<lb ed="N" n="0265a01"/>
<lb ed="N" n="0265a02"/>
<lb ed="N" n="0265a03"/>
<lb ed="N" n="0265a04"/>
<lb ed="N" n="0265a05"/>
<lb ed="N" n="0265a06"/>
<lb ed="N" n="0265a07"/>
<lb ed="N" n="0265a08"/>
<lb ed="N" n="0265a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第四類　小摩崖法勅</cb:mulu><head>第四類　小摩崖法勅</head>
<lb ed="N" n="0265a10"/>
<lb ed="N" n="0265a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">甲</cb:mulu><head>甲</head>
<lb ed="N" n="0265a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一</cb:mulu><head>一</head>
<lb ed="N" n="0265a13"/><p xml:id="pN70p0265a1301">B　天愛如是詔。</p>
<lb ed="N" n="0265a14"/><p xml:id="pN70p0265a1401">朕明白在釋迦信者優婆塞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0265001" n="0265001"/>之間二年有餘。然，尙無熱心精勤。反之，朕近於
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0266a" n="0266a"/>
<lb ed="N" n="0266a01"/>僧伽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0266002" n="0266002"/>而熱心精勤之間有一年餘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0266003" n="0266003"/>。其間，於<name role="" type="person">閻浮提</name><anchor xml:id="nkr_note_orig_0266004" n="0266004"/>無與諸天交往之人人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0266005" n="0266005"/>，今
<lb ed="N" n="0266a02"/>亦與諸天交往。此實對於精勤之結果，然，如此必非唯依大身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0266006" n="0266006"/>所能得達，假令小
<lb ed="N" n="0266a03"/>身而有精勤者，卻能得到天廣大〔之果〕。</p>
<lb ed="N" n="0266a04"/><p xml:id="pN70p0266a0401">而此敎勅爲如是目的，〔卽〕無論小身、高族<anchor xml:id="nkr_note_orig_0266007" n="0266007"/>，若俱精勤，又諸隣邦人亦知悉，
<lb ed="N" n="0266a05"/>爲得專精勤之久住而使渙發。不論如何，〔如是〕增長、廣大增長此事，卽最少亦應
<lb ed="N" n="0266a06"/>一培半之增進。</p>
<lb ed="N" n="0266a07"/><p xml:id="pN70p0266a0701">C　此事，每有機會，令刻此於山。又於〔朕之領土內〕在何處有石柱者，此卽
<lb ed="N" n="0266a08"/>令刻於石柱。</p>
<lb ed="N" n="0266a09"/><p xml:id="pN70p0266a0901">D<anchor xml:id="nkr_note_orig_0266008" n="0266008"/>　更於卿等所管地方之內，於任何處卿等準合此〔敎勅〕文，〔破僧伽者〕令
<lb ed="N" n="0266a10"/>離去三衣。</p>
<lb ed="N" n="0266a11"/><p xml:id="pN70p0266a1101">E<anchor xml:id="nkr_note_orig_0266009" n="0266009"/>　又此敎勅，朕渙發此離三衣。離三衣者爲二百五十六日<anchor xml:id="nkr_note_orig_0266010" n="0266010"/>。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0266a12"/>
<lb ed="N" n="0266a13"/>
<lb ed="N" n="0266a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0267a" n="0267a"/>
<lb ed="N" n="0267a01"/>
<lb ed="N" n="0267a02"/>
<lb ed="N" n="0267a03"/>
<lb ed="N" n="0267a04"/>
<lb ed="N" n="0267a05"/>
<lb ed="N" n="0267a06"/>
<lb ed="N" n="0267a07"/>
<lb ed="N" n="0267a08"/>
<lb ed="N" n="0267a09"/>
<lb ed="N" n="0267a10"/>
<lb ed="N" n="0267a11"/>
<lb ed="N" n="0267a12"/>
<lb ed="N" n="0267a13"/>
<lb ed="N" n="0267a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0268a" n="0268a"/>
<lb ed="N" n="0268a01"/>
<lb ed="N" n="0268a02"/>
<lb ed="N" n="0268a03"/>
<lb ed="N" n="0268a04"/>
<lb ed="N" n="0268a05"/>
<lb ed="N" n="0268a06"/>
<lb ed="N" n="0268a07"/>
<lb ed="N" n="0268a08"/>
<lb ed="N" n="0268a09"/>
<lb ed="N" n="0268a10"/>
<lb ed="N" n="0268a11"/>
<lb ed="N" n="0268a12"/>
<lb ed="N" n="0268a13"/>
<lb ed="N" n="0268a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0269a" n="0269a"/>
<lb ed="N" n="0269a01"/>
<lb ed="N" n="0269a02"/>
<lb ed="N" n="0269a03"/>
<lb ed="N" n="0269a04"/>
<lb ed="N" n="0269a05"/>
<lb ed="N" n="0269a06"/>
<lb ed="N" n="0269a07"/>
<lb ed="N" n="0269a08"/>
<lb ed="N" n="0269a09"/>
<lb ed="N" n="0269a10"/>
<lb ed="N" n="0269a11"/>
<lb ed="N" n="0269a12"/>
<lb ed="N" n="0269a13"/>
<lb ed="N" n="0269a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0270a" n="0270a"/>
<lb ed="N" n="0270a01"/>
<lb ed="N" n="0270a02"/>
<lb ed="N" n="0270a03"/>
<lb ed="N" n="0270a04"/>
<lb ed="N" n="0270a05"/>
<lb ed="N" n="0270a06"/>
<lb ed="N" n="0270a07"/>
<lb ed="N" n="0270a08"/>
<lb ed="N" n="0270a09"/>
<lb ed="N" n="0270a10"/>
<lb ed="N" n="0270a11"/>
<lb ed="N" n="0270a12"/>
<lb ed="N" n="0270a13"/>
<lb ed="N" n="0270a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0271a" n="0271a"/>
<lb ed="N" n="0271a01"/>
<lb ed="N" n="0271a02"/>
<lb ed="N" n="0271a03"/>
<lb ed="N" n="0271a04"/>
<lb ed="N" n="0271a05"/>
<lb ed="N" n="0271a06"/>
<lb ed="N" n="0271a07"/>
<lb ed="N" n="0271a08"/>
<lb ed="N" n="0271a09"/>
<lb ed="N" n="0271a10"/>
<lb ed="N" n="0271a11"/>
<lb ed="N" n="0271a12"/>
<lb ed="N" n="0271a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二</cb:mulu><head>二</head>
<lb ed="N" n="0271a14"/><p xml:id="pN70p0271a1401">B　天愛阿育<anchor xml:id="nkr_note_orig_0271001" n="0271001"/>之〔敎勅〕。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0272a" n="0272a"/>
<lb ed="N" n="0272a01"/><p xml:id="pN70p0272a0101">朕爲佛陀釋迦信者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0272002" n="0272002"/>之間已二年半（有餘），而熱心近於僧伽之間（一年）有餘。
<lb ed="N" n="0272a02"/>曾於<name role="" type="person">閻浮提</name>〔人人與〕諸天交往，但今亦有交往者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0272003" n="0272003"/>。此事雖由小身，若專心於法
<lb ed="N" n="0272a03"/>者卽能得達此。故不得如斯看人，〔卽〕此唯高族能達到，卻不論小身或高族俱不能
<lb ed="N" n="0272a04"/>不戒吿如下：汝等若如是爲者，此事卽繁榮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0272004" n="0272004"/>久住，如是應增進一倍半<anchor xml:id="nkr_note_orig_0272005" n="0272005"/>。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0272a05"/>
<lb ed="N" n="0272a06"/>
<lb ed="N" n="0272a07"/>
<lb ed="N" n="0272a08"/>
<lb ed="N" n="0272a09"/>
<lb ed="N" n="0272a10"/>
<lb ed="N" n="0272a11"/>
<lb ed="N" n="0272a12"/>
<lb ed="N" n="0272a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三</cb:mulu><head>三</head>
<lb ed="N" n="0272a14"/><p xml:id="pN70p0272a1401">A<anchor xml:id="nkr_note_orig_0272001" n="0272001"/>　由斯瓦那奇利，以太守皇子及諸大官之語，於伊尸羅之諸大官，祈其健康，
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0273a" n="0273a"/>
<lb ed="N" n="0273a01"/>且吿如下。</p>
<lb ed="N" n="0273a02"/><p xml:id="pN70p0273a0201">B　天愛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273002" n="0273002"/>勅。</p>
<lb ed="N" n="0273a03"/><p xml:id="pN70p0273a0301">朕爲優婆塞之間二年半有餘。然，尙不熱心精勤又一年間<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273003" n="0273003"/>。反之，朕近僧伽
<lb ed="N" n="0273a04"/>而熱心增勤之間一年有餘，此間於<name role="" type="person">閻浮提</name>無與諸天交往而人人至與諸天交往。此是
<lb ed="N" n="0273a05"/>對精勤之結果。然，如此，此非唯大身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273004" n="0273004"/>者必得達，假令小身者若努力<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273005" n="0273005"/>精勤者，
<lb ed="N" n="0273a06"/>卻可得到廣大天〔之果〕。</p>
<lb ed="N" n="0273a07"/><p xml:id="pN70p0273a0701">故爲敎勅之目的，〔卽〕如何者，不論小身及大身俱精勤〔而精勤〕！又朕諸隣
<lb ed="N" n="0273a08"/>邦人亦悉知此，而爲〔示〕此精勤之久住而敎示之。〔如是〕實此事增長、又廣大增
<lb ed="N" n="0273a09"/>長，最少亦應增進一倍半<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273006" n="0273006"/>。</p>
<lb ed="N" n="0273a10"/><p xml:id="pN70p0273a1001">此敎勅令離三衣，朕以渙發此。〔使離三衣者爲〕一百五十六〔日〕。</p>
<lb ed="N" n="0273a11"/><p xml:id="pN70p0273a1101">F　天愛更如是詔。</p>
<lb ed="N" n="0273a12"/><p xml:id="pN70p0273a1201">於父母應柔順。於恩師亦應如此。於生類當確固<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273007" n="0273007"/>。應語眞諦。一切不得不行
<lb ed="N" n="0273a13"/>此等之功德。同此，弟子應尊崇其軌範師<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273008" n="0273008"/>。又對親族應適當<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273009" n="0273009"/>。此卽由古〔法之〕
<lb ed="N" n="0273a14"/>本質<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273010" n="0273010"/>，又此亦導於長壽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273011" n="0273011"/>。……如此，此卽天愛之敎法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273012" n="0273012"/>。人應常如此爲。
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0274a" n="0274a"/>
<lb ed="N" n="0274a01"/>……</p>
<lb ed="N" n="0274a02"/><p xml:id="pN70p0274a0201">刻者羌吧達<anchor xml:id="nkr_note_orig_0274013" n="0274013"/>刻之</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0274a03"/>
<lb ed="N" n="0274a04"/>
<lb ed="N" n="0274a05"/>
<lb ed="N" n="0274a06"/>
<lb ed="N" n="0274a07"/>
<lb ed="N" n="0274a08"/>
<lb ed="N" n="0274a09"/>
<lb ed="N" n="0274a10"/>
<lb ed="N" n="0274a11"/>
<lb ed="N" n="0274a12"/>
<lb ed="N" n="0274a13"/>
<lb ed="N" n="0274a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0275a" n="0275a"/>
<lb ed="N" n="0275a01"/>
<lb ed="N" n="0275a02"/>
<lb ed="N" n="0275a03"/>
<lb ed="N" n="0275a04"/>
<lb ed="N" n="0275a05"/>
<lb ed="N" n="0275a06"/>
<lb ed="N" n="0275a07"/>
<lb ed="N" n="0275a08"/>
<lb ed="N" n="0275a09"/>
<lb ed="N" n="0275a10"/>
<lb ed="N" n="0275a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">乙</cb:mulu><head>乙</head>
<lb ed="N" n="0275a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">迦如迦達婆羅多法勅</cb:mulu><head>迦如迦達婆羅多法勅</head>
<lb ed="N" n="0275a13"/><p xml:id="pN70p0275a1301"><name role="" type="person">摩揭陀國</name>之天愛王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0275001" n="0275001"/>敬禮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0275002" n="0275002"/>於僧伽，述〔問候〕其少病時之樂住。</p>
<lb ed="N" n="0275a14"/><p xml:id="pN70p0275a1401">諸大德，諸師知朕旣對幾何佛陀、法、僧伽而有恭敬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0275003" n="0275003"/>與信心，諸大德，如何
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0276a" n="0276a"/>
<lb ed="N" n="0276a01"/>之事是薄伽梵佛陀所說此皆是善說。而且諸大德，今朕思惟：「如此正法得久住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276004" n="0276004"/>」
<lb ed="N" n="0276a02"/>而得指示〔如下〕：</p>
<lb ed="N" n="0276a03"/><lg xml:id="lgN70p0276a0301"><l>〔卽〕，諸大德，此等之法門，</l>
<lb ed="N" n="0276a04"/><l>於毘奈耶最勝〔法說〕</l>
<lb ed="N" n="0276a05"/><l>聖種〔經〕</l>
<lb ed="N" n="0276a06"/><l>當來怖長〔經〕</l>
<lb ed="N" n="0276a07"/><l>牟尼偈</l>
<lb ed="N" n="0276a08"/><l>寂默行經</l>
<lb ed="N" n="0276a09"/><l>優婆帝沙問〔經〕及</l>
<lb ed="N" n="0276a10"/><l>關於妄語而薄伽梵佛陀所說羅睺羅〔經〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276005" n="0276005"/></l>
<lb ed="N" n="0276a11"/><l>卽是也。</l></lg>
<lb ed="N" n="0276a12"/><p xml:id="pN70p0276a1201">諸大德，朕希望衆多之比丘衆及比丘尼常常專聽聞此等之法門<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276006" n="0276006"/>而使思念，〔希
<lb ed="N" n="0276a13"/>望〕優婆塞優婆夷亦如此。</p>
<lb ed="N" n="0276a14"/><p xml:id="pN70p0276a1401">諸大德，朕如是〔目的，卽此四衆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276007" n="0276007"/>〕爲得知朕意願以刻此。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0277a" n="0277a"/>
<lb ed="N" n="0277a01"/>
<lb ed="N" n="0277a02"/>
<lb ed="N" n="0277a03"/>
<lb ed="N" n="0277a04"/>
<lb ed="N" n="0277a05"/>
<lb ed="N" n="0277a06"/>
<lb ed="N" n="0277a07"/>
<lb ed="N" n="0277a08"/>
<lb ed="N" n="0277a09"/>
<lb ed="N" n="0277a10"/>
<lb ed="N" n="0277a11"/>
<lb ed="N" n="0277a12"/>
<lb ed="N" n="0277a13"/>
<lb ed="N" n="0277a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0278a" n="0278a"/>
<lb ed="N" n="0278a01"/>
<lb ed="N" n="0278a02"/>
<lb ed="N" n="0278a03"/>
<lb ed="N" n="0278a04"/>
<lb ed="N" n="0278a05"/>
<lb ed="N" n="0278a06"/>
<lb ed="N" n="0278a07"/>
<lb ed="N" n="0278a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">丙</cb:mulu><head>丙</head><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">洞院刻文</cb:mulu><head>洞院刻文</head>
<lb ed="N" n="0278a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">婆羅婆如丘第一洞院</cb:mulu><head>婆羅婆如丘第一洞院<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278001" n="0278001"/></head>
<lb ed="N" n="0278a10"/><p xml:id="pN70p0278a1001">灌頂過十二年之年，喜見王以此榕樹洞院施於邪命外道。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0278a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">婆羅婆如丘第二洞院</cb:mulu><head>婆羅婆如丘第二洞院</head>
<lb ed="N" n="0278a12"/><p xml:id="pN70p0278a1201">灌頂過十二年之年，喜見王於加羅提加山之此洞院施於邪命外道。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0278a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">婆羅婆如丘第三洞院</cb:mulu><head>婆羅婆如丘第三洞院</head>
<lb ed="N" n="0278a14"/><p xml:id="pN70p0278a1401">喜見王灌頂十九年之時，予<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278002" n="0278002"/>〔於〕美麗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278003" n="0278003"/>〔加羅提加山〕以此洞院〔施與於〕
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0279a" n="0279a"/>
<lb ed="N" n="0279a01"/>降雨期〔之凌〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0279004" n="0279004"/>。</p></cb:div></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0279a02"/>
<lb ed="N" n="0279a03"/>
<lb ed="N" n="0279a04"/>
<lb ed="N" n="0279a05"/>
<lb ed="N" n="0279a06"/>
<lb ed="N" n="0279a07"/>
<lb ed="N" n="0279a08"/>
<lb ed="N" n="0279a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">附錄</cb:mulu><head>附錄</head>
<lb ed="N" n="0279a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">十車王刻文</cb:mulu><head>十車王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0279001" n="0279001"/>刻文</head>
<lb ed="N" n="0279a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一　那迦如周尼丘第一洞院</cb:mulu><head>一　那迦如周尼丘第一洞院</head>
<lb ed="N" n="0279a12"/><p xml:id="pN70p0279a1201">天愛十車灌頂之後，只要日月光輝，〔此〕瓦喜耶加洞院，給與大德邪外道衆雨
<lb ed="N" n="0279a13"/>期之住處。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0279a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二　那迦如周尼丘第二洞院</cb:mulu><head>二　那迦如周尼丘第二洞院</head>
<pb ed="N" xml:id="N70.0038.0280a" n="0280a"/>
<lb ed="N" n="0280a01"/><p xml:id="pN70p0280a0101">天愛十車灌頂之後，只要日月光輝，〔此〕五毘加洞院，給與大德邪外道衆雨期
<lb ed="N" n="0280a02"/>之住處。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0280a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三　那迦如周尼丘第三洞院</cb:mulu><head>三　那迦如周尼丘第三洞院</head>
<lb ed="N" n="0280a04"/><p xml:id="pN70p0280a0401">天愛十車灌頂之後，只要日月光輝，〔此〕瓦達提加洞院，給與大德邪外道衆雨
<lb ed="N" n="0280a05"/>期之住處。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0280a06"/>
<lb ed="N" n="0280a07"/>
<lb ed="N" n="0280a08"/>
<lb ed="N" n="0280a09"/>
<lb ed="N" n="0280a10"/>
<lb ed="N" n="0280a11"/>
<lb ed="N" n="0280a12"/>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0225a0301" to="#end0225a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">柬</lem><rdg wit="#wit.orig">東</rdg></app>
<app from="#beg0236a1201" to="#end0236a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0242a1001" to="#end0242a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0242a1101" to="#end0242a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0199010" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0199010">監察，此 gananasi ananpayisaṁti（K）, gaṇanasi anapeśaṁti（Sh）, gaṇanasi anapayiśati（M）, āñapayisati gaṇanāyaṁ（G）, gaṇanasi ānapayisati（Dh）。gaṇana 又 gaṇanā 是用於勘定計算之意義故，關於計算應命令而譯，或者敷演此法勅。有說譯爲命令記錄，因此其意不明確，但對第三章非言前述官吏之本職，勿論應見爲法之敎勒而出巡按。又伽那那或伽那那是有監督、注意、考量之意思，今人民如奉行法之敎勒，應解爲命令收稅官之監督視察之意，或者對於考量亦可。（CBETA 按：漢譯南傳大藏經此頁中缺相對應之註標[10]，今於此處加上[10]之註標。）</note>
<note n="0209015" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0209015">現世 hida（K, Dh, J）, ia（Sh, M）, idha（G）。後世 palata（K, Dh, J）, paratra（Sh, M）, paratrā（G）。（CBETA 按：漢譯南傳大藏經此頁中缺相對應之註標[15]，今於此處加上[15]之註標。）</note>
<note n="0236004" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0236004">括弧內之天愛在 J 皆爲唯王。</note>
<note n="0243002" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0243002">有自信 asvatha。別刻法勅第二章對朕起信賴之信賴是同一之文字，但今解爲信賴自己之意義。然，亦不妨見爲信賴於王之意義。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="nanchuan-notes">
<head>漢譯南傳大藏經 校注</head>
<p>
<note n="0195001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195001">法勅 dhaṁma-lipi（K）, dhrama-dipi（Sh, M）, dhaṁma-lipī（G, J）利美或提美唯是所寫物之意，但今皆譯爲勅。</note>
<note n="0195002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195002">天愛喜見王 Devānaṁpiya Piyadasi（lāja）（K）, Devanapria（priadrasi）raya（Sh）, Devanaṁpriya Priyadraśi raja（M）, Devānaṁpriya Priyadasi rāja（G）, Devānaṁpiya Piyadaśi lāja（Dh, J）天愛是諸天卽諸神所愛者，或諸神所親之意，喜見是有親愛面容之意。天愛古昔是指愚人之用法，但在<name role="" type="person">阿育王</name>前後之時代，一般是用於指王。不論唯天愛或喜見，天愛、喜見皆是王之稱號。以下之法勅應見其一一之用例。於此 Sh 唯記爲天愛王，K 卽無王字，天愛喜見王在法勅上早就知道是指<name role="" type="person">阿育王</name>。一九一五年瑪須奇所發見，小摩崖法勅之斷片，此亦依見有天愛阿育，遂爲不動之史實。</note>
<note n="0195003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195003">今刻是令書寫之意。此語之原語與前面之利美或提美而思之，當知此二語原來是由波斯語而來的。<name role="" type="person">阿育王</name>或其王朝是受波斯之影響，此由其他方面亦可指出。J 是在啓賓羅山（Khepiṁgalasi pavatasi）所刻的。Dh 是存在於山部而山名之部分因破損而不得解讀。然，兩者是不同一山名之理，是不待言的。</note>
<note n="0195004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195004">生物 jiva（K, Sh, M）, jīva（G, Dh, J）是有生命之意。生類 pāna（K, Dh, J）, praṇa（Sh, M）, prāṇa（G）有呼吸之物的意思。</note>
<note n="0195005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195005">宴聚 samāja（K, G, Dh, J）, samaja（Sh, M）是國王如與人民之宴會。令飽美食及舞踏音樂相撲等爲樂之二種。在印度古代，王不花費而使人民歡喜之慣例，<name role="" type="person">阿育王</name>大約最初令行此，然後而行法之敎勒，對於前者而廢之，於此法勅可以了知，對於後者以此特別關係於行而言。</note>
<note n="0195006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195006">大膳寮 mahānasa（K, G, J）, mahanasa（Sh, M）。</note>
<note n="0195007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195007">羹 supa（K, Sh, M）sūpa（G, D, J）是肉汁爲作此而殺生類，此言用於宴聚。</note>
<note n="0195008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195008">孔雀 Majūla（K, J）, majura（Sh, M）, mora（G）。鹿 miga（K, J）mruga（Sh）, mriga（M）, maga（G）。</note>
<note n="0197001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197001">Coḍa, Paṁdiya = Pāḍa. Sātiyaputa = Satiyaputra = Satiyaputa, Kelalaputa = Keraḍaputra = Keralaputra = Ketalaputa, Taṁbapaṁni, Aṁtiyoga = Aṁtiyoka = Atiyoga = Antiochus II Theos of Syria, B. C. 261, 246 周達、般提耶及最後其他之諸王，爲複數之記，其他爲單數之記。檀婆般尼通常指現在之錫蘭。以上是南部印度之諸王，以下是指西北方。臾那是伊奧尼亞以印度方式之表現的文字，不外是謂<name role="" type="person">希臘</name>人。安提噢普斯是西利亞之王，歷山大王之崩後其將勢禮宇庫斯尼加睹如所建之國。故言爲臾那王。安提奧普斯二世是西利亞第三代之王，嗣於安提奧普斯一世。</note>
<note n="0197002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197002">鄰邦人 aṁta（K, Sh, J）, ata（M）, pracaṁta（G）此語原來是限界之意思，大約是指限界之內外，因此應是指邊疆人。參照別刻法勅第二章註[03]。於此是<name role="" type="person">阿育王</name>之領土外的意思。</note>
<note n="0197003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197003">療院 cikisaka（K）, cikisa（Sh, M）, cikīcha（G）若唯是醫療之意思者，雖不爲院言爲醫療者，此可見如聖德太子施療院。</note>
<note n="0198004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198004">唯 Sh 此同言樹根云云之一文，是令植樹木之省略。樹木 lukha（K, Dh, J）, rucha（Sh）, racha（G）及井泉 kupa（Sh）, kūpa（G）, udupana（K, Dh, J）此以照應印度之氣候是可以想像。</note>
<note n="0199001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199001">灌頂過十二年之年 duvāḍasa-vasābhisitena（K）, badaya-vaṣabhisitena（Sh）, duvaḍasavaṣabhisitena（M）, dbāda a-vāsābhisitena（G）, duvādasa-vasābhisitena（Dh, J）灌頂式是卽位式或與戴冠式同樣。譯爲過十二年之年的原文表示時之副詞句，所述爲具格（instrumental case）。在印度表示時格，此以外用業格（accusative case），或用其他之格，但具格及業格之二最明顯。勿論於嚴密之區別甚爲困難，因此雖有不少例外，但大約業格是中間、具格是過之，大致以此得區別。</note>
<note n="0199002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199002">收稅官 yuta 王室處理御地稅之事，掌其收入及徵稅如地方官吏。司直官 lajūka（K）, rajuka（Sh）, rājūka（G）, lajuka（J）是掌司法及徵稅之官吏。字義爲持繩（rajju）者之意，有定土地之境界，以職司裁判上。參照石柱法勅甲第四章。地方長官 pādesika（K, J）, pradeśika（Sh, M）, prādesika（G）如掌租稅、警察、俸給之高官。然，如本章幷依下章可知，此等之官吏不唯現，今所言之役職，特別於本章關係法之敎勒之故，單於字義及他書所述唯是此等官吏，依其役職項目而判斷應不正當，因此譯語唯爲原語之避開音譯之目的，而試譯而已。</note>
<note n="0199003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199003">法之敎勒 dhaṁmanusathi（K）, dhramanuśati（Sh, M）, dhaṁmānusasṭi（G）, dhaṁmānusathi（Dh）以法敎之意思，見爲善戒惡之意思，譯爲敎勒。法之敎誨、敎誡、敎勸任何之一亦可。此敎勒之內容卽有次括弧內之文。</note>
<note n="0199004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199004">巡按 anusaṁyāna（K, G）, anusaṁyana（Sh, M）, anusayāna（Dh, J）此爲法之敎勒而出巡回。</note>
<note n="0199005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199005">事務 kaṁma（K, G, Dh, J）, kraṁma（Sh）, krama（M）此應是右之官吏，各各本職之事務。此事務之外命出巡按之事。</note>
<note n="0199006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199006">婆羅門、沙門 baṁbhana-samana（K, Dh, J）, bramaṇa-śramaṇa（Sh, M）, bāṁhaṇa-samaṇa（G）亦有沙門、婆羅門之順序。在阿含幾乎皆爲沙門、婆羅門之順序。</note>
<note n="0199007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199007">言節費用而積蓄是少欲知足之意思。</note>
<note n="0199008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199008">會議 palisā（K, Dh）, pariṣa（Sh, M）, parisā（G）原來爲會合會衆之意思，與大臣會議（mantri-pariṣad）同一解釋。於此 Mahāmāta-parisā 卽大官之會議。參照第六章註[08]。</note>
<note n="0199009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199009">依理證與文證 hetuvatā cā viyaṁjanate（K）, hetuto ca vaṁñanato ca, （Sh）, hetute ca viyaṁjanate ca（M）, hetuto ca vyaṁjanato ca（G）, hetute ca viyaṁjanate（Dh, J）。hetu 因、原因 viyaṁjana 是言名句文時之文的意。後者指法勅之文句，第三類小石柱法勅及第四類小摩崖法勅以見出其用例，佛敎言文證之意思，因此對前者之指理證應不相違，因在此爲理由之意義。</note>
<note n="0199010" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199010">監察，此 gananasi ananpayisaṁti（K）, gaṇanasi anapeśaṁti（Sh）, gaṇanasi anapayiśati（M）, āñapayisati gaṇanāyaṁ（G）, gaṇanasi ānapayisati（Dh）。gaṇana 又 gaṇanā 是用於勘定計算之意義故，關於計算應命令而譯，或者敷演此法勅。有說譯爲命令記錄，因此其意不明確，但對第三章非言前述官吏之本職，勿論應見爲法之敎勒而出巡按。又伽那那或伽那那是有監督、注意、考量之意思，今人民如奉行法之敎勒，應解爲命令收稅官之監督視察之意，或者對於考量亦可。</note>
<note n="0202001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202001">有情 bhuta（K, Sh, M）, bhūta（G, Dh, J）譯爲衆生文字，在此是與生類相對而用，大致指人類之意思。</note>
<note n="0202002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202002">非禮 asaṁpaṭipati（K, Sh, Dh）, asapaṭipati（M）, asaṁpratipatī（G）。</note>
<note n="0202003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202003">法之宣行 dhaṁma-calana（K, Dh, J）, dhrama-caraṇa（Sh, M）, dhaṁma-caraṇa（G）闍羅那是進行。</note>
<note n="0202004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202004">天宮之光景 vimana-dasanā（K）, Vimana-draśana（Sh, M）, vimāna-darśanā（G）, vimana-dasana（Dh）義瑪那又義瑪阿那是言梵天神之宮殿時之宮殿，於同時指梵天神之住，所支配之天世界。光景之原語應是見者或使見之意義。諸象 hathini（K）, astini（Sh, M）hathīni（Dh）, hastidasaṇā（G），此最後者是諸象之光景的意思。象是牽引四天王之車，或菩薩由<name role="" type="person">兜率天</name>下入母胎所取之狀態，應指此任何之一。甚多火蘊 agi-kaṁdhāni（K, Dh）, joti-kaṁdhani（Sh）, agi-kaṁdhani（M）, agi-khaṁdhāni（G）火蘊是火集之意。譬喩是形容優秀出色的人，又用於形容天優秀之諸神故，於此亦指諸神之意思。其他有天上之形相故，皆是此種類物之理。所花費，見前所言之宴聚，以法勸人民，法勿論言佛敎之法故，天宮等亦皆不相違於佛敎的。</note>
<note n="0202005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202005">鼓響 bheli-ghosa（K, Dh）, bherī-ghoṣa（Sh, M）, bherī-ghosa（G）鼓言大鼓，但此戰之前行布吿之時，又是一般瞧熱鬧而鳴之物，古昔是於宴聚之際而鳴之物。勿論在廣義，亦含括戰鬥時大鼓之意思，但於同時見天官之光景，爲進行法之宣行，此代爲法響。</note>
<note n="0203006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203006">K 無有對耆宿柔順之一句，Sh 是對父母幷耆宿柔順。</note>
<note n="0203007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203007">至壞劫止 āva-savaṭa-kapā（G）此唯 G 有之句其他皆爲至劫止，卽至劫終，或唯此劫中。</note>
<note n="0203008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203008">法之敎誨 dhaṁmānusāsana（K, Dh, G）, dhramanuśaśana（Sh, M）。</note>
<note n="0203009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203009">Sh 最後之部分，想（ñana）示爲開始刻立。</note>
<note n="0205001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205001">至壞劫止與同第四章註[07]。</note>
<note n="0205002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205002">爲惡實易 papaṁ hi sukaraṁ（Sh）, sukaraṁ hi pāpaṁ（G）唯 Sh 與 G 之二唯有此文，其他爲 pāpe hi nāmā supadālaye（K）, pape hi mana supadarave（M）, pāpe hi nāma supadālaye（Dh）, ……supadālaye（J）。supadālaye = supadarave之形幷其意義。學者之間有異說，但於 Mahāvyutpatti, 245, 983（7390）有 pradalita 於漢譯譯爲裂，與其文字想是同一語源故，見爲裂、摧、滅等意思，想譯爲「實爲惡當滅也」。</note>
<note n="0205003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205003">法大官 dhaṁma-mahāmāta（K, Dh, G）, dhraṁma-mahamatra（Sh）, dhrama-mahamata（M）。大官是通常見相當於大臣爲高官。法大官是<name role="" type="person">阿育王</name>之創設，其職掌於此見其詳細所述。</note>
<note n="0205004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205004">一切之宗派 sava-pāsaṁḍa（K, Dh, J）, savra-praṣaṁḍa（Sh, M）。此宗派之字是於佛敎言外道所當之字。不論宗派、宗義、宗徒令爲其意味是通例。</note>
<note n="0205005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205005">羅提伽人、美提尼迦人唯省略爲 K 字。此等皆住印度之西北部者。</note>
<note n="0205006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205006">專心於法者 dhaṁma-yuta（K, Dh, G）, dhrama-yuta（Sh, M）專心之原語優達爲第三章註[02]之收稅官其同一，亦與解說達磨優達謂官吏之名，但此語之應用，於法勅文之任何處，唯由其前後之關係上而不解釋之。於此亦明瞭。</note>
<note n="0205007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205007">從僕與主人 bhaṭa-m-aya（K, Sh, M, Dh）, bhata-m-aya（G）。婆達是金，傭是僕人。</note>
<note n="0205008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205008">婆羅門與毘舍 baṁbhan-ibha（K）, bramaṇ-ibha（Sh）, bramaṇ-ibhya（M）, bābhan-ibhiya（Dh）。伊美耶是相當於梵語之 ibhya，言農工商階級之毘舍（vaisya）。因此於此之婆羅門與沙門並稱之婆羅門，是對於純宗家的，想是從事多少生計之職業，指世間的婆羅門。</note>
<note n="0205009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205009">爲無障礙 apalibodhāye（K, Dh）, apaligodhaye（Sh）, apalibodhaye（M）, aparigodhāya（G）paligodha = palibodha = parigodha = paribodha 是同一語之轉化，漢譯譯爲貪、障礙，於 Mahāvyutpatti, 245, 122 註記（pp. 45-6）所詳論。</note>
<note n="0205010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205010">配與囚人之費 baṁdhana-badhasā paṭividhānāye（K, Dh）, badhana-badhasa paṭividhanaye（Sh, M）, baṁdhana-badhasa paṭividhānāya（G）對初字有縛繫之意。相當於 patividhāna 是 Mahāvyutpatti, 245, 190 的 pratividhānaṁ，於復舊之事爲回答之意思，配與似有異，但下之第八章用於配與金之意，於此亦分與金錢之意而解之。勿論爲配與之義，爲連續於下唯爲配與。</note>
<note n="0205011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205011">其任何之物 anubadhā（K）, anubadha（M）, anubaṁdha（Dh）以見從格（ablative case）從 respectively 之意的解說。然，一切學者無有一致之解釋。</note>
<note n="0208001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208001">裁斷政務 aṭha-kaṁma（K, Dh, j）, aṭha-kama（Sh）, athra-krama（M）, atha-kaṁma（G），單爲事務之意思。聽聞上奏 paṭivedanā（K, Dh, J, G）, pativedana（Sh, M）此亦唯爲了知之意義。關於任何事王所應爲故，裁斷及聽聞以添加而譯之。</note>
<note n="0208002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208002">飼獸寮 vaca（K, Dh, J, G）, vraca（Sh, M）此語不明，大致是梵語之 vraja 卽謂牛舍、家畜舍之意義。參照第十二章註[10]。</note>
<note n="0208003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208003">鑾輿 vinita（K, Sh, M）, vinīta（Dh, J, G）或言乘車。</note>
<note n="0208004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208004">上奏官 paṭivedaka（K, Sh, M, Dh, J, G）。</note>
<note n="0209005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209005">唯 Sh，然者，朕不論在何處當裁斷關於蒼生之政務，卽時不能不以此奏聞於朕，雖至返復誤刻，於譯文省略之，又 G 是右之文前爲政務應奏聞於朕而爲設奏聞（sṭitā）。更於最後之節 K 唯看朕之諸皇子諸王妃而己。Sh 與 M 是曾孫之省略。</note>
<note n="0209006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209006">恩賜 dāpaka（K, Dh, J, G）, dapaka（Sh, M）。詔勅 sāvaka（K, Dh, J）, śravaka（Sh, M）, srāvāpa（G）。</note>
<note n="0209007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209007">緊急事件 atiyāyika（K, Dh, J）, ācāyika（Sh, M）, acayika（G）。</note>
<note n="0209008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209008">會議 palisā（K, Dh）, pariṣa（Sh, M）, parisā（G）。參照第三章註[08]。</note>
<note n="0209009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209009">諍論 vivāda（K, Dh, J, G）, vivada（Sh, M）。保留 nijhati（K, Sh）, nijati（M）, nijhatī（Dh, G）。</note>
<note n="0209010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209010">精勵 uṭhāna（K, Dh, J）, uṭhana（Sh, M）, usṭāna（G）。政務之裁斷 aṭha-saṁtilana（K）, aṭhasaṁtiraṇa（Sh, M）, aṭha-saṁtīlana（Dh, J）, aṭha-saṁtīraṇa（G）。</note>
<note n="0209011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209011">滿悅 tosa（K, Dh, J, G）, toṣa（Sh, M）。</note>
<note n="0209012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209012">崇高之事業 kaṁmatalā（K, J）, kramatara（Sh, M）, kaṁmatara（G），字義較好之業的意思。</note>
<note n="0209013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209013">一 kiti（K, Sh, M）, kiṁti（Dh, G），此語是如何之意味爲疑問詞，但用時有願如何爲等之意義。以下凡一以專、願之何者而譯之。</note>
<note n="0209014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209014">返還債務 ananiyaṁ yehaṁ（K）, anaṇiyaṁ vraceyaṁ（Sh）, aṇaṇiyaṁ yehaṁ（M）, ānaniyaṁ yehaṁ, （Dh）, ānaṁṇam gacheyaṁ（G）。字義是無債務之意義，債務是指借錢爲本來之意，此語善負義務，用示譬喩的語。</note>
<note n="0209015" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209015">現世 hida（K, Dh, J）, ia（Sh, M）, idha（G）。後世 palata（K, Dh, J）, paratra（Sh, M）, paratrā（G）。</note>
<note n="0211001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0211001">對一切之宗派，參照第五章註[03]。於此奉事宗派是指宗敎家，在此而用複數。</note>
<note n="0212002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212002">克己 sayama（K, Sh, M, Dh, J），節制又制御亦可。心淸淨 bhāva-sudhai（K, Dh, J, G）, bhava-śudhai（Sh, M）, bhāva 爲本性、本質之意而譯爲心。</note>
<note n="0212003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212003">俗人 jana（K, Sh, M, G）, munisa（Dh, J）奢那在前而譯爲蒼生之文字爲同一，指一般人，牟尼沙勿論亦是一般人。於此與宗派者相對而用故取俗人之譯語。除 Dh 及 J 顯示言爲單數，因此次之彼等一定是指俗人。學者以等看爲指示俗人之代名詞，其俗人等行一切是彼等之義務，或行其一部分而譯想不太正當。宗敎家皆須克己心與心淸淨，最少亦有一部分故，希彼等不外住一切處。其理由於以下而述。</note>
<note n="0212004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212004">樂欲 chaṁda（K, Sh, M, Dh, J, G）。貪欲 lāga（K, Dh, J）, raga（Sh, M）, rāga（G）。</note>
<note n="0212005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212005">報恩 kitanāta（K）, kiṭrañata（Sh）, kiṭanata（M）, kata-ṁñata（G），堅固之誠信 diḍha-bhatitā（K）, driḍha（Sh, M）, bhatita（Sh, M）, daḍha-bhatitā（G）。Dh 與 J 是此二者省略。</note>
<note n="0212006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212006">賤人 nica（K, Sh, M, G）, nīca（Dh, J）。</note>
<note n="0213001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213001">此第八章之斷片於碰培蘇吧羅之摩崖斷片亦存在。</note>
<note n="0213002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213002">娛樂巡行 vihāla-yāta（K, Dh）, vihara-yatra（Sh, M）, vihāra-yātā（G）。義哈羅於此爲休養氣晴之意。</note>
<note n="0213003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213003">狩獵 migaviya（K, Dh）, mrugaya（Sh）, mrigaviya（M）, magavya（G）。</note>
<note n="0213004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213004">往三菩提 nikhamithā sambodhi（K）, nikrami sabodhi（Sh, M）, nikhami saṁbodhi（Dh）, ayāya saṁbodbiṁ（G）, nikhamitha sa ……（S）。三菩提通常譯爲正覺或等覺，佛陀之大悟或指其內容。覺是智又道之意。然，不考慮王與佛陀同得悟故，在此應解入正道之意。學者之說，總之王解爲得佛陀証悟之意，王成佛陀之三菩提解爲參詣佛陀伽耶之菩提樹之意思，如此成爲二說，大致因爲其他甚少適切之文例及敎理上之根據，而生異說不得斷定解釋。今，直譯爲往三菩提，推定爲入正道程度之意而已。</note>
<note n="0213005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213005">譯爲訪問其文字是見之意義。蒼生之狀態譯爲接見。沙門、婆羅門之狀態說不定同是接見，但<name role="" type="person">阿育王</name>雖爲王者重要的人，亦想不辭而訪問故，特譯爲訪問。</note>
<note n="0213006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213006">金錢之配與 hilaṁna-patividhāne（K, Dh, J）, hiraña-praṭividhane（Sh）, hiña-paṭividhane（M）, hiraṁṇa-paṭividhāna（G）, hiraṁna-paṭividhāne（S）。參照第五章註[09]。</note>
<note n="0213007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213007">適宜此 tatopaya（K, Sh, M）, tadopaya（Dh, G）。其後，多譯爲此繼續次節，但今不從此。</note>
<note n="0213008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213008">爾來 bhuya（K, Sh, M, Dh, J, G），此語通常爲越發之意思，於 Mahāvyurpatti, 245, 342 以 bhūyas = bhūya 以後譯之，今採用此。</note>
<note n="0213009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213009">於〔治世〕之後期有種種之異說，但據其中之一說，爲字義是於其他部分之意義。</note>
<note n="0215001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215001">娶與嫁 avāha vivāha（K）, avaha vivaha（Sh, M）, avāha-vīvāha（G）。阿瓦哈是男迎女，卽娶妻義瓦哈女於男方，卽嫁出。</note>
<note n="0215002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215002">祈願 maṁgala（K, Sh, Dh, G）, magala（M），曼迦羅通常爲吉祥之意，但此是言祈願吉祥，立願而祈應該含有行巫、咒術。</note>
<note n="0215003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215003">譯爲男子之文字是與譯蒼生爲同一，次之婦女子之對照上而爲男子。</note>
<note n="0215004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215004">婦女子 abaka-janiyo（K）, striyaka（Sh）, abaka-janika（M）, ithī（Dh）, mahiḍāyo（G），第一與第三是母與妻之意義，他是女人之意思。</note>
<note n="0215005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215005">瑣細 khuda（K, M, Dh）, chuda（G）, Sh 爲愚（putika）。</note>
<note n="0215006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215006">而此不過唯得少果而已 K, Sh, M 之文，Dh, J, G 而且行祈願唯得少果而已。</note>
<note n="0215007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215007">尊崇、節制、布施之前 G 是有善。</note>
<note n="0215008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215008">Dh, J, G 是省略了朋友、知己乃至鄰人。</note>
<note n="0215009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215009">「此是善」以下之 G 文「此是善」，應爲予至此法祈願之目的圓成止，而且有旣言「布施是善」。然，其法施又得比較法恩（dhamanugaha, dhaṁmānugaha）之布施，或無報恩之存在。故於朋友或於知已、親族、同僚（sahāya）互相於各機會：「此是應爲之事。此是善。由此得達於天。」而互相敎誡。然，不管何物見爲如得天，更爲有價値，於 Dh 特 J是有破損之箇所，但與 G 同一文是明白可知，故 G, Dh, J 是同一種類以 K, Sh, M 之同一種類者有異。</note>
<note n="0215010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215010">K 又目的達成之後，缺更爲之一句。</note>
<note n="0217001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0217001">名聲 yaṣa（K）, yaśa（Sh, M）, yasa（Dh, G）。榮譽 kiti（K）, kitri（Sh）, kiṭi（M, Dh）, kīti（G）。此兩者之區別而說爲生前之名聲，死後之榮譽，應該是適當。</note>
<note n="0217002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0217002">言柔順於法柔順單是柔順於法之意，此所言之顯示在巴利語等亦多存在，次之隨順實行法，又應以隨行比較而解之。參照第十三章註[18]。柔順原來是希望聽聞之意思，有時譯爲敬信。對於父母亦用此語，於此而譯爲柔順者，今亦同用一譯語。</note>
<note n="0217003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0217003">如何爲名聲，若希求榮譽之一句唯 G 缺失。</note>
<note n="0217004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0217004">Dh 及 J 是除最初之一，二次省略天愛喜見王，單唯記爲天愛。</note>
<note n="0217005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0217005">爲次下之事 etakāya（K, Dh）, etakaya（Sh, M）, etakāya（G）學者譯爲此，以此連結上文，以此連結下文而解之見爲適當。</note>
<note n="0218006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0218006">爲對於後世 pālaṁtikyāye（K）, paratrikaye（Sh, M）, pālatikāye（Dh, J）, pāratrikāya（G）。原來是爲對彼處之意義，唯此而言不必是沒有理由不得不見爲後世之意思。然，於前章現世卽對於世界相對而用，而後世卽於彼處言得天，故由巴利阿含之用例而見者可解爲現世及後世。</note>
<note n="0218007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0218007">小身之輩 khudaka vaga（K）, khudraka vagra（Sh）, khudaka vagra（M）, chudaka jana（G）。vaga = vagra = varga 爲群之意，特別此以亦有指有司之一群而解說。然，於此用爲與人同一，他所亦爲同一視故，想應單看爲通常人方可，在 Dh 與 J 沒記相當於輩或人之文字。</note>
<note n="0219001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0219001">此第十一章、第十二章、第十三章之三章於 dh 及 J 不存在。返而存於乙之別刻法勅二章。</note>
<note n="0219002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0219002">法之布施於第九章註[09]有，與 G 文中之法施同。由法親善 dhrama-saṁstave（Sh, M）, dhaṁma-saṁstave（G）。K 唯缺此一。法之分與 dhama-ṣavibhaga（K）, dhrama-saṁvibhaga（Sh, M）, dhaṁma- saṁvibhāga（G）。由法之結緣 dhaṁma-ṣaṁbadha（K）, dhrama-saṁbaṁdha（Sh, M）, dhaṁma-saṁbaddha（G）。</note>
<note n="0219003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0219003">由柔順、布施、不屠殺之各前有 sādhu 之一字。然兄弟之次缺主人。反之 K, Sh, M 缺親族。</note>
<note n="0220001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0220001">崇敬 pujā（K）, puja（Sh, M）, pūjā（G）。此字用於禮拜、供養之意，現今亦用於祭禮之意思。於此與布施並用故亦爲崇敬方法之意思。G 崇敬一切之宗派，又與布施種種之崇敬爲崇敬彼等。</note>
<note n="0220002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0220002">出家者 pavajita（K, G）, pravajita（Sh, M），在家者 gahatha（K）, grahatha（Sh）, gehatha（M）, gharasta（G）。</note>
<note n="0220003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0220003">於一，一宗派切之本質增長云云一句雖存後文，此譯與他學者之譯少有不同。此之意思是布施或由崇敬而得起本質增長，如是解爲布施或崇敬，應是正當。本質增長 śalā-vaḍhi（K）, sala-vaḍhi（Sh, M）, sāra-vaḍhī（G）。</note>
<note n="0221004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221004">語言之制御 vaca-guti（K, Sh, M）, vaci-gutī（G）。</note>
<note n="0221005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221005">讚揚自之宗派 ata-paśada-vā pujā（K, vā 不用）, ata-praṣaṁḍa-puja（Sh）, ata-praṣaḍa-puja（M）, ātpa-pāsaṁḍa-pūjā（G），讚揚與前之崇敬同一文字，不妨解爲同一，爲此語言之制御內容，此特譯爲讚揚。崇敬指以言語表示。</note>
<note n="0221006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221006">穩和 lahuka（K, Sh, M, G）。</note>
<note n="0221007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221007">Sh 如是爲者卻更強力地害自之崇派，卻反復如是錯誤而爲。</note>
<note n="0221008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221008">敬信譯爲柔順，是同一語之動詞形。一致和合 ṣmavāya（K）, sayama（Sh）, samavaya（M）, samavāya（G）。</note>
<note n="0221009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221009">多聞 bahuṣuta（K）, bahuśruta（Sh, M）, bahusrutā（G）。聞是學習或知之意味。敎義之善亦 kayānāgā（K）, kalaṇagama（Sh）, kayaṇagama（M）, kalāṇāgamā（G）。敎義阿含卽譯爲傳承，通常阿含爲音譯。</note>
<note n="0221010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221010">監婦大官 ithidhiyakha-mahāmātā（K）, istridhiyakṣa-mahamatra（Sh）, istrijakṣa-mahamatra（M）, ithijhakṣa-mahāmātā（G）。飼獸苑官 vaca-bhumikyā（K）, vraca-bhumika（Sh, M）, vaca-bhūmikū（K）。參照第六章註[02]。</note>
<note n="0221011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221011">一部屬 nikyāyā（K）, nikaye（Sh, M）, nikāyā（G）。</note>
<note n="0223001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0223001">迦陵迦國 Kaliṁgā（G）、Kaligyā（K）、Kaliga（Sh, M）。孟加拉灣頭西海岸一帶之地方，相當於現今之奧利沙。</note>
<note n="0223002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0223002">十五萬數之數是唯（mita, matra, mātra）之意。</note>
<note n="0223003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0223003">法之遵奉 dhrama-śilana（Sh）。西羅那言返復而行，又爲研究之意義，於此前者之意味應是適當。但此字之原字說有讀爲保護（palana）。然，其他用字相當於此 dhaṁmavāya（K. G）、dhramavaye（M）。此複合詞後字之意義不明確。對於法之愛慕 dhaṁma-kāmatā（K）, dhrama-kamata（Sh）。</note>
<note n="0223004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0223004">悔謝 anuṣaya（K）。Sh 爲 anusocana。爲憂恨之意。G 半數受破損似有 anusaya。</note>
<note n="0224005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224005">長者 agabhuti（K）, agrabhuṭi（Sh, M）。</note>
<note n="0224006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224006">愛者之別離 abhilatānaṁ vinikhamane（K）, abhiratana nikramaṇaṁ（Sh）, abhiratanāṁ vinikramaṇi（M）, abhiratānaṁ vinikhamaṇa（G）。</note>
<note n="0224007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224007">善保全者 pi ṣuvihitānaṁ（K）, pi suvihitanaṁ（Sh, M）。</note>
<note n="0224008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224008">部衆 nikāyā（K, G）, nikaya（M）。</note>
<note n="0224009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224009">Sh 是缺「除臾那人之間，此等之婆羅門及沙門之部衆沒有無住之地方，卽於任何地方之人人」雖有缺人人之部。又四文無不有信仰，但爲否定辭之一是衍字。</note>
<note n="0224010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224010">林住種族 Aṭavi（Sh, M）, Aṭaviyo（K）。在提康地方之中央而住之種族。愛撫使反省 anuneti anunijapeti（Sh）, anunayati anunijhapayati（M）。</note>
<note n="0224011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224011">雖來悔恨 anutape pi（Sh, M）。若用權力卽同迦陵迦之征伐爲來悔恨而終之意。</note>
<note n="0224012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224012">不得傷害 akṣati（Sh）, achati（G）。公平 ṣamacaliya（K）, samacariya（Sh）, samacaira（G）。柔和 madava（K）, mādava（G）. Sh 爲 rabhasiye。此語通常是性急又快活之意，但此見爲於格 locative case，由前者之意義解爲暴力之意，於暴力之狀態有說譯爲公平。</note>
<note n="0224013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224013">由旬 yojana（K, Sh, M）一由旬言約九英里。</note>
<note n="0224014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224014">Aṁtiyoga or Atiyoga（K）, Aṁtiyoka（Sh）。參照第二章註。Tulamaya（K）, Turamaya（Sh）, Turamāya（G）= Ptolemy II Hhiladelphos of Egypt, B. C. 285-247; Aṁtekina（K, G）, Aṁtikini（Sh）= Antigonus Gonatas of Macedonia, B. C. 276-239; Makā（K）Maka（Sh, M）Magā（G）= Makas of Cyrene, B. C. cir. 300-250; Alikyaṣueale（K）, Alikasudara（Sh, M）= Alexander of Epirus, B. C. 272-cir. 255，大致爲 Alexander of Corinth, B. C. 252-cir. 244。此等諸王之年代，由於學者多少擧不同之數字。今唯由一說。</note>
<note n="0225015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0225015">Yona-kaṁboja（K, Sh, M）; Nābhaka-Nabhapaṁti（K）, Nabhaka-Nabhitina（Sh）, Nabhaka-Nabhapaṁti（M）; Bhoja-Pitinikya（K）, Bhoja Pitinika（Sh, M）。以上西北幷西南印度地方。Aṁdhra- Pārimda（G）, Adha-Pālada（K）, Aṁdhra-Palida（Sh）是南印度。</note>
<note n="0225016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0225016">使臣 duta（K, Sh, M）, dūti（G）。</note>
<note n="0225017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0225017">以喜悅爲本質之勝利 vijaye piti-lase（K）, vijaya priti-rasa（Sh）, vijaya pīti-rasa（G）。</note>
<note n="0225018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0225018">無不得新之勝利者，在原文無不得新之勝利爲勝利。參照第十章註[02]。</note>
<note n="0225019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0225019">勝利雖是自然而得，ṣayakasi no（= yeva）vijayaṣi（K）, spakaspi yo（= yeva）vijaye（Sh）, sarasake eva vijaye（G）, sarasake 以取 sva-rasa-ka 之解說。此語有好，嗜好之意義，但於 Mahāvyutpatti, 245-1006，如譯爲自然滅 svarasa-nirodha，亦有自然的意味。</note>
<note n="0225020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0225020">對於法之愛樂 K 是對於努力（uyāma）之愛樂，Sh 於一切之捨離（cati）愛樂者以示對於法之愛樂。</note>
<note n="0225021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0225021">G 之摩崖於本章最後之左側面 tesa 及 pipā 之斷片的文字刻有二行。又其右側面在有「持一切世間之安樂，卽一切名爲白象」之文字。Dh 摩崖之第六章之終了亦留有「 白象」之一語。於此等崖面像刻有白象，但示後破損而失。Dh 之摩崖可見象前半身之彫出。</note>
<note n="0229001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229001">爲有妙味 madhuliyāye（K）, madhuriyaye（Sh, M）, mādhuliyāye（J）, mādhūratāya（G）。</note>
<note n="0229002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229002">全部之刻 asamati likhite（K）, asamataṁ likhitaṁ（Sh）, asamati likhite（J）, asamātam likhitam（G）。是本來於不完全所刻之意味。K 之摩崖北面有象之像似刻，於其下存有最上象（gajatame）之文字。Dh 及 G 之摩崖亦有其像。參照第十三章[21]。象是白象由點而見，是指菩薩由<name role="" type="person">兜率天</name>下降入母胎時，以取其形想是不會錯。</note>
<note n="0230001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230001">此第一章本來別刻法勅第二，次之第二章應爲其第一，古昔以來，旣如是轉換，以學者之間所行，今亦從之。現今亦有改此，今唯從古者，亦有轉換者，必要記憶之。</note>
<note n="0230002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230002">睹沙利 Tosalī，沙摩婆 Samāpā。</note>
<note n="0230003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230003">都市執義官之大官 mahāmāta nagala-viyohālaka。都市執義官於其都市爲歲判檢事職之大官，言 paura-vyāvahārika 同一。於 Mahāvyutpatti, 186, 42 有 pauravyavahārika，但單譯爲守邑，其意義不明確。以下於原字之次無括弧時，Dh 及 J 之兩者示爲共通之文。</note>
<note n="0230004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230004">最上之方法 mokhya duvāla（Dh）, mokhiya duvāla（J）。於 J 無關於此事之一句。然，下第二章存有兩者。</note>
<note n="0230005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230005">敬愛 panaya。</note>
<note n="0230006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230006">一切之人皆是此朕之子 save munise pajā mamā（Dh）, sava-munā me pajā（J），此是有名之句。</note>
<note n="0231007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231007">然，卿等應得及此事之範圍而其力不得達到 no ca pāpunātha āva-gamuke iyaṁ aṭhe（Dh）, no cu tuphe etaṁ pāpunātha āva-gamuke iyaṁ aṭhe（J）。此文，學者譯爲「而卿等不得達此〔朕〕目的如何範圍」之意義，而以 pāpunātha 爲汝等知之意，以 āva-gamuke iyaṁ aṭhe 如何之範圍至以達此事，或爲不奉此事之意，但前者是達到又得之意，是本來的事，由此見出爲知之意的文字。在此文，其本來之意義，想不妨解爲，爲官吏故，達爲官吏之力的意思譯之。又後者卽言及得此事之範圍，原來一切人是朕之子以含括一切人而解之。官吏之一一，其職目上，凡一切不得盡其力之意義。與次句之連絡上學者之譯想是不適宜。</note>
<note n="0231008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231008">卿等雖然常善行 tuphe suvihitā pi（Dh）, tuphe suvitā pi（J）。同樣於學者，譯爲同十四章法勅第十三章註[07]，於此見職目善保之意義可如前後之文勢上。</note>
<note n="0231009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231009">於治民之事 nitiyaṁ（Dh）。於 J 無此字，其替爲常常 bahuka（J）。niti 者相當行政，政治等之大字。於此一文章其意義存有不明之點，但據一說而如是譯之。得苦役 palikilesaṁ pāpunāti 達至苦，又得苦之意。達得之動詞共註[07]應比較而見之。忽然 akasmā是偶然，又無理由之意。後文爲理由而譯出。</note>
<note n="0231010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231010">中正之道 majhaṁ。</note>
<note n="0231011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231011">嫉姤 isa、憤怒 āsulopa、不仁 niṭhūliya，Mahāvyutpatti, 146, 7, 取 niṣṭhura 之譯語。輕卒 tulanā（Dh）, tulā（J）。懈怠 anāvūti（Dh）, anāvuti（J）。懶惰 ālasiya、困憊 kilamatha、性情 jāta，奢他單爲種類之意亦不知。</note>
<note n="0231012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231012">於 J 如此見之高官是於卿等「天愛之敎勒是如斯如斯」與吿「卿等有返還負朕義務」之觀念。</note>
<note n="0231013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231013">大災 mahā-apāya，阿婆耶是佛敎之意味爲惡趣。於此亦與天相對見爲惡趣之意義，當然亦可。</note>
<note n="0231014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231014">得王之嘉納 lājāladhi（Dh）, lājādhi（J）。</note>
<note n="0231015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231015">若人不得爲此所作者，於何處皆不使滿足朕之意 duāhale hi imasa kaṁmasa me kute mano-atileke（Dh）, duāhale etasa kaṁmasa sa me kute mano-atilehe（J）。此一文之意味由學者有異解，其讀法且有不一致。今從其中之一說而譯之。</note>
<note n="0231016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231016">每提沙星座之日 tisa-nakhatena（Dh）, anu-tisaṁ（J）, tisa = tiṣya 又 tiṣyā。</note>
<note n="0232017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232017">無理由而受障礙 akasmā palibodhe（Dh）。參照註[09]及十四章法勅第五章註[09]。</note>
<note n="0232018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232018">不粗暴 akhakhasa（Dh），不狂惡 acamda 其所之穩和 sakhinālambhe（Dh）。J 最後之文字有代爲不粗野 aphalusa。</note>
<note n="0232019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232019">宇周尼 Ujeni = Ujjeyinī。</note>
<note n="0232020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232020">太守皇子 kumāla。</note>
<note n="0232021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232021">多迦尸羅 Takhasilā = Taksa'silā。</note>
<note n="0232022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232022">相當此等之大官之處，於 J 是依語而有，乃應由此王勅之意味。</note>
<note n="0236001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236001">以朕之詔 Lāja-vacanika（J）。學者見此與具格同一，由王之語，解爲由王詔意。或導奉王之詔，或於王詔所任命之意而解，見大官之形容句亦說不一定可知之。</note>
<note n="0236002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236002">J 是錯誤，朕猶如爲朕之諸皇子，一切皆得利益安樂一文以返復之。</note>
<note n="0236003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236003">邊疆人 aṁta 於十四章法勅第二章註[02]所言，此時想是指國境內邊疆之民。未歸順 avijita 是本來爲未征服之意者，因此亦如何指未征服諸隣邦人，此第二章全體所說住國境外，他國人卽<name role="" type="person">阿育王</name>之政治所及而不得適用，<name role="" type="person">阿育王</name>之法遵行上想爲明瞭故，於此解爲邊疆人之意，又譯爲未歸順者。於印度古來國境截然區分故。若以地點言之，邊疆人亦好、隣邦人亦好，時不得明確區別亦不少。</note>
<note n="0236004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236004">括孤內之天愛在 J 皆爲唯王。</note>
<note n="0236005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236005">依朕而無危怖 anuvigina mamāye kuvevū（Dh）, anuvigina hveyū mamiyāye（J）。依朕唯受安樂 sukhaṁmeva lahevu mamate（Dh）, sukhaṁmeva laheyū mamate（J）, mamate 是由予之意。</note>
<note n="0236006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236006">了達 pāpunevu（Dh）, pāpuneyu（J），參照別刻法勅第一章註[07]。於此見出知之意義。</note>
<note n="0236007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236007">朕之不動決意及誓言 dhiti patiṁñā ca mamā ajalā（Dh）, mama dhiti patiṁna ca acala（J）。J 又此句因此朕如斯敎勒卿等令知朕之所欲文中之所欲於下返復。</note>
<note n="0236008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236008">凡於地方之有司 desāvutika（Dh）, sakala-desā-āyutika（J）。以此有司由國都婆多利弗城及宇弟伊尼與多屈奢尸羅所派遣之大官爲同一說，但 āyuti 如不必然。存於十四章法勅第三章之地方長官比較見之。</note>
<note n="0237009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237009">各四個月期之 anucatuṁmāsaṁ。J 是提沙日之間亦應傾聽之，有機會者一人亦應使傾聽之。</note>
<note n="0239001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239001">此石柱法勅，甲是存於六個之石柱，其各個幾乎一致，無所異故，此見做一種省略一一之別記。</note>
<note n="0239002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239002">最上又應無上 aga 之譯語。對於法之愛慕 dhaṁma-kāmatā，在十四章法勅第十三章之初頭亦同一。觀想 palīkhā 此爲佛敎語與觀察爲同意義。敬信 susūsā 參照十四章法勅第十章註[02]及第十二章註[08]。怖畏 bhaya，精勤 usāha。</note>
<note n="0239003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239003">難得正行 dusaṁpaṭ pādaye。</note>
<note n="0239004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239004">對於法之希求 dhaṁmapekha。</note>
<note n="0239005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239005">逐日 suve suve。明日明日之意，日日或爲日夜之意。</note>
<note n="0239006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239006">易犯罪者得勸道 alaṁ capalaṁ samādapayitave。關於 capala 參照 Childers, Pali-Dictionary s. v.；關於 samādapayitave 參照 Mahāvyutpatti, 245, 428。</note>
<note n="0239007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239007">對邊疆人之大官 aṁta-mahāmāta 參照，別刻法勅第二章。</note>
<note n="0239008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239008">保護 Pālana，處理 vidhāna，與樂 sukhiyanā, sukhīyana，〔語言〕制御 goti。參照，十四章法勅第十二章註[04]。規制 vidhi。</note>
<note n="0241001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241001">少漏 apāsinava = apa-āsinava。āsinava 相當於巴利語之 āsava，梵語之 āsrava而譯爲漏。爲煩惱之異名。此言與耆那敎之 anhaya 同一視，但 aṇhaya 或 āsrava 爲同一語根。但在佛敎解爲流出漏之意，在耆那敎解爲流入之意。故罪惡或煩惱流入與流出爲不同一之想法。衆善 bahu kayāna，慈愍 daya，眞諦 sace，此是眞實之意義，但佛敎的因解爲少深眞理等之意。淸淨 socaya，此甚多情形下是關於身口意之三業。Childers, Dictionary, s. v。</note>
<note n="0241002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241002">眼之布施 cakhu-dāna。有見爲肉眼天眼慧眼之三眼說，但爲三眼不若說爲五眼方可。然，對照次句上，此是與人類蒼生者不是指三眼五眼。單見爲知見之意。</note>
<note n="0241003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241003">二足類四足類 dupada-catupada。鳥類水樓類 pakhi-vālicala。</note>
<note n="0241004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241004">利行 anugaha。十四章法勅第九章註[09]譯爲法恩之恩或與報恩同字。此字是恩寵恩惠之意，依行施與受施以適當而譯之。</note>
<note n="0241005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241005">乃至對生命亦供養 āpāna-dākhināye，又是 pāna-dakhināye。</note>
<note n="0242001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242001">難自省 dupaṭivekhe。水野弘元著巴利語辭典正字爲 dupp acṭive dha。</note>
<note n="0242002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242002">導於漏者 āsinava-gāmin。應照參道諦言以導苦滅道諦時之導字。關於狂惡等，參照別刻法勅第一章註[11]及[18]。</note>
<note n="0242003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242003">不滅亡 māpalibhasayisaṁ。</note>
<note n="0242004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242004">最後之部是前之捨離，對於觀不德，實際上，彼此之善行其性質應考慮而行以使反省。</note>
<note n="0243001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243001">對於司直官，參照十四章法勅第三章。以生類蒼生由幾百千之生類而成蒼生、亦有此解說。司直官役職上、此亦可見爲別的。</note>
<note n="0243002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243002">有自信 asvatha。別刻法勅第二章對朕起信賴之信賴是同一之文字，但今解爲信賴自已之意義。然，亦不妨見爲信賴於王之意義。</note>
<note n="0243003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243003">得與恩惠，於前章譯爲利行文字之動詞形。斷訟 abhihāla，此字是有持來、取、捧，等之意，但在此用於共處罰，於後文亦與於司法公平及於處罰公平 viyohāla-samatā ca daṁḍa-samatā 相對，可想爲與司法同種之意義故，關於法律之手續，因此司直官役職上、訴訟而裁斷持來之意。</note>
<note n="0243004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243004">任自由裁量 ata-patiye me kaṭe. ata-patiya 是自主或爲自主之意義，獨立又指不拘束。故譯自由裁量是完全之意。</note>
<note n="0243005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243005">與安樂及起苦惱 sukhīyana-dukhīyana。</note>
<note n="0243006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243006">由專心於法之人人 dhaṁmayutena，此亦有解爲達磨優陀官吏名稱之說。參照十四章法勅第五章註[06]。然，大致不見此官名。亦有解說專心爲法。</note>
<note n="0244007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244007">知朕所欲之有司 pulisani pi me chaṁdaṁnāni。</note>
<note n="0244008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244008">當敎示彼等之彼等 kāni 亦有說爲蒼生，但文勢上想是指司直官。</note>
<note n="0244009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244009">立自信與本章註[02]同一語。</note>
<note n="0244010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244010">對其處罰，所裁決死刑之確定有 tīlita-daṁḍa pata-vadha。恩赦 yota，通常解爲綬刑。但亦有異說。</note>
<note n="0244011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244011">使彼等觀念其生命 kāni nijhapayisaṁti jīvitāye tānaṁ，此有異說之句。彼等是指司直，使觀念購死刑囚生命賠償金之說，亦有解說勸之意義。由法勅文全體見，又由此前後見之，不得解爲出贖罪金救死刑囚。<name role="" type="person">阿育王</name>當時，是否有如是風習，史家所言之程度不明確。使觀念在十四章法勅第十三章註[10]譯爲令反省，於別刻法勅第一章註[12]譯爲令觀念是同一之文字，在佛敎言行靜慮又禪定，卽若同作觀念者，死刑囚解爲令觀念之意。由次之布施、斷食、後世利益安樂之點而想，亦不解爲以金贖命之意義。或令觀念不到之時 nāsaṁtaṁ vā nijhapayitā，此解說爲無人勸之意，因此爲布施等說見死刑囚之行爲，nijhapayitā 在他三石柱之文爲 nijhapayitave 故，此從爲格（dative case）之說，應解爲如前觀念之意義。</note>
<note n="0244012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244012">於時之終了後 niludhasi pi kālasi，卽對此多異說，但在文勢上，今如是譯之。</note>
<note n="0247001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247001">生物 jāta 在此活生之物的意義。在別刻法勅第一章註[11]，此字譯爲性情，此亦解爲活生物之意義。</note>
<note n="0247002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247002">以下生物之原語以順次擧之。suke, sālikā, alune, cakavāke, haṁse, naṁdīmukhe, gelaṭe, jatūkā, aṁbā-kapīlikā, daḷī（daḍī）anaṭhika-mache, vedaveyake, gaṁgā-pupuṭake, saṁkuja-mache, kaphaṭa-sayake, paṁna-sase, simale, saṁḍake, okapiṁde, palasate, seta-kapote, gāma-kapote。四肢類同前之四足類。參照石柱法勅甲第二章註[08]。</note>
<note n="0247003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247003">牝山羊 ajakā，牝羊 eḷakā（eḍakā），牝豚 sūkalī，懷孕者 gabhin，哺乳者之 pāyamīnā，仔 potake。</note>
<note n="0247004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247004">家鷄 kukuṭe，籾殼 tuse，由四個月成三季各滿月之日 tīsu cātuṁ- māsīsu 以一年分爲夏雨季冬之三季，一季爲四個月，其最初之日卽滿月之日。故此譯爲三之四個月季的最初日亦可。提沙日是在別刻法勅第一章及第二章與提沙星座之日同，提修耶或言提修耶〔長音〕。此是月泰西耶（Taiṣa）亦言飽西耶（Pauṣa），言由十二月半之一月半。各布薩日 anupasatham。布薩是佛敎之行事，婆羅門亦有，但少有不同。參照小石柱法勅二註五。普那瓦斯 punāvau = punarvasu。此是二十八宿之第五，或第七之名，普那如瓦須之日是指何日不明瞭。</note>
<note n="0248005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248005">釋放囚人 bamdhana-mokha。參照十四章法勅第五章。</note>
<note n="0249001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249001">近親者遠方者 patiyāsaṁna apakaṭha。</note>
<note n="0249002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249002">省慮 paṭivekhāmi，參照石柱法勅第十三章註[01]。</note>
<note n="0249003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249003">凡部衆 sava-nikāya，參照十四章法勅第十三章註[09]。</note>
<note n="0249004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249004">躬自使親近 atanā（或 atana）pacūpagamane（或 pacupagamane）是，乃自接近之意。此亦有唯看爲宗派之說，亦有直看爲蒼生之說，以上所言直看爲一切亦可。</note>
<note n="0250001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0250001">此一章唯存於提利睹普羅石柱，其他不存在。而此是總括<name role="" type="person">阿育王</name>之所爲者，與他石柱法勅之區別，此爲乙。全部大致破損甚少故，完讀容易。於括弧內之文字是補破損之簡處而讀之。</note>
<note n="0250002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0250002">爲適當 Anulupā。</note>
<note n="0251003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0251003">令聽聞法之聽聞 dhaṁma-sāvanāni sāvāpayāmi。sāvana 是聞之意，由令人聞者，可譯爲宣說。參照十四章法勅第十章註[02]。</note>
<note n="0251004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0251004">諸有司者亦如何 yathā pulisā pi……，此最初之 ya 及 ā 之間因不明確，ya 之處不爲 yathā 而爲 vyūthā，此有爲官名之說。</note>
<note n="0251005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0251005">法柱 dhaṁma-thaṁbha 刻法勅是指石柱。法宣說 dhaṁma-sāvana 此亦爲補讀，應比較註[03]。對司直官、法大官參照旣所述。</note>
<note n="0251006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0251006">榕樹 nigoha = nyagrodha 通稱爲尼具羅陀樹。菴羅樹林 aṁbā-vaḍikyā。aṁbā = āmra 菴婆是芒果。</note>
<note n="0251007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0251007">〔每〕庫沙 aḍha-kosikyāni = aṣta-krosīkāṇi。庫羅尸耶（krośa）是現今言爲庫斯（kos）。一由旬（約九哩）八分之一。而庫沙爲行軍一日之行程。阿陀（aḍha）爲半之意，有解說爲每半庫沙意。然，由此井泉、休憩舍等爲太過多。休憩舍 niṁsiḍhaya（niṁsidhiya）。此有解說爲下飮水之段階，印度之風俗上，此謂不必要故，解爲休憩所方可以。</note>
<note n="0251008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0251008">與樂法 sukhāyanā 應比較石柱法勅甲第二章註[05]。</note>
<note n="0252009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0252009">爲好利 ānugahika 參照石柱法勅甲第二章註[04]。</note>
<note n="0252010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0252010">特殊之法大官是譯者之加筆。法大官之下有如是各各專任之大官，統轄於此等法大官又其等全體應爲法大官。本節最初之法大官與最後之法大官是同一，中間之此等爲同一是學者之說。又此處之文爲朕……命（me kaṭe），由朕……如是爲而譯之。他亦有此例。</note>
<note n="0252011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0252011">佛敎僧伽之事 saṁghatha。saṁgha 雖不限於佛敎，但法勅指佛敎者。在耆那敎亦有使用此文字之例。尼犍陀 nigaṁṭha 當時，此是耆那敎。古昔爲耆那敎以前之一派。於漢譯有尼犍子，此是音譯，子當然有陀方可以。尼犍陀與邪命外道是有別，有不注意的人而混此爲一。於此言佛敎、婆羅門、邪命外道、耆那敎之四派及其他種種之宗派應注意之。</note>
<note n="0252012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0252012">布施之頒行 dāna-visaga。</note>
<note n="0252013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0252013">求滿足處 tuṭhāyatanāni。tuṭha 是見 tuṣṭi 雖亦爲有 tuṣṭa，其任何亦爲滿足、知足之意。ayatana 是譯爲處之字。如通常言處是解爲生長之義，生起滿足，卽蒼生之希求物之意義。</note>
<note n="0252014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0252014">法之敢行與法之遵行 dhaṁmāpadāne dhaṁmānupaṭīpati。對此字參照石柱法勅甲第二章。</note>
<note n="0253015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0253015">法之規正 dhaṁma-niyama 靜觀 nijhati 於柱法勅甲第四章註[11]所言觀念同一意義，靜慮相當於禪定。然，爲其內容，如擧存在點少有異。</note>
<note n="0253016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0253016">最後之次節，有關此天愛詔，由此，以刻之止一文，在石柱之刻於全體之最後。然，如學者所言，天愛之處與目的之所者殊更此一文以示置本節之最初附有符號故，又意義上那樣，想爲適當故顯有原刻者之意而如是配列。明白是原刻者之誤刻。</note>
<note n="0256001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0256001">此處 hetā 恐怕是王領土內之意義。或指見爲國都亦可。</note>
<note n="0256002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0256002">菴婆樹林 aṁbā-vaḍikā 參照石柱法勅乙第七章註[06]。精舍 ālame = ārāma。此字原意爲園之意，此亦有解說爲遊園之意，在佛敎用爲精舍之意味，例如祗園精舍可知。頒施舍 dānagahe 參照石柱法勅乙第七章註[12]。達那伽哈是布施舍之意，不爲布施之家的意義，頒爲布施家之意。勿論言如是家上含有行布施。</note>
<note n="0256003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0256003">Tīvala, Kāluvākī 迦如瓦奇非個人之名而爲姓。由此可知，提瓦羅皇子。</note>
<note n="0256004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0256004">願 vinati = vijñapti 此爲刻文破損不明，以補讀之字。</note>
<note n="0257001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0257001">憍賞彌，通例在漢字音譯爲憍賞彌，與佛敎關係很深之古都市，現今言憍賞。法勅此由四行而成，第二行與第三行之最初數字不明確，又第一行之最後幷其他多少有不明，大致確定。</note>
<note n="0257002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0257002">諸大官 mahāmāta。此第一行在最後之文字，學者讀此爲主格（nominative case）。然，最後之綴結果唯 -ta 是否而終不明確。勅命（ānapayati）得取目的格，今特於大官讀爲業格（accusative case）。</note>
<note n="0257003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0257003">命和合 samage kaṭe。就這樣爲和合之意義，今以原來之例言者，kate 是用爲命之意義。而不明之部分不過是唯數綴故，僧伽又比丘比丘尼，由朕不論怎樣，然者，朕當令持僧伽於和合，卽想像爲應命的意義。</note>
<note n="0257004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0257004">僧伽中應不容此 saṁghasi no lahiye。其次，第三行最初有不明之各處，此亦與前同不爲數綴故，不遵比丘之作法，所謂不示字爲賊住者或外道之意思，可以想像的。想像爲賊住者或非行者次句應能聯絡。</note>
<note n="0257005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0257005">令著白衣 odātāni dusāni sanaṁdhāpayitu。令著白衣，言令還俗。白衣非比丘，指在家者爲常例。</note>
<note n="0257006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0257006">非於精舍之處 anāvāsasi. āvāsa 是指比丘比丘尼之住處，相當於精舍或僧院。取消此故，言比丘住處以外。阿瓦提沙是布薩時用爲結果或界區 sīma 之同一故，此看爲相同者，由精舍亦指爲廣大地域。anāvāsa 是用 Cullavagga, 1, 27; 2, 1, 3; 2, 1, 4; 4, 1 等文字。破僧伽是五逆罪或五無間業之一的重罪。由此得知當時有破僧伽之傾向。</note>
<note n="0259001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0259001">刪至是有名現存之塔處。此法勅由八行而成，第一行完全欠缺，第二行唯見……yā bheta……ghe……mage kaṭe，第三行以下大致可以讀。第二行最初之耶，皆爲不解。亦有人讀耶呣。次 bheta 是 bhetave（破）。因此可想像有否定辭。其次爲 samghe……samage kaṭe，沙摩啓、迦提如前註，此前由朕（me）見爲有存，看爲朕命僧伽和合之意。mage 照樣是道之意故，亦有人解此爲比丘幷比丘尼所作爲之道意，恐怕不適當。</note>
<note n="0260001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0260001">沙如那陀是昔之<name role="" type="person">鹿野苑</name>，現今如是呼。此法勅由十一行而成之中，於第一行天之一字，第二行之最後唯 el，第三行之開始有 pata 而缺數字，其餘大致可以讀。第一行雖爲天愛詔，但第二行於任何人……之處唯讀之，其他完全不得想像。第三行缺國都巴達利弗陀之名，此由前之憍賞彌法勅考察之，於巴達利弗陀應爲勅命大官等。詔於大官之後文而見亦明之。</note>
<note n="0260002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0260002">比丘僧伽、比丘尼僧伽 bhikhu-saṁgha, bhikhunī-saṁgha 分裂時而如是言，此亦爲合一僧伽。</note>
<note n="0260003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0260003">公所 saṁsalana。</note>
<note n="0260004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0260004">爲得確信 visvamsayitave 於別刻法勅第二章起信賴而譯之文字與同語源之文字，於本文譯文中依譯者之加筆而意義可明白。然，學者之說有與此不同。</note>
<note n="0260005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0260005">每度之布薩 anuposathaṁ 參照石柱法勅甲第五章註[04]。往布薩 posathāye yāti。前者亦可解每布薩日之意味，指布薩之日可見爲指布薩之式。詣擁有目的格。又從後者見者，於此法勅文布薩之原語是 posatha，此是不可疑。故見此 uposatha 是錯誤，言每度之布薩可見爲 anu-posathaṁ。巴利語是 uposatha。在佛敎以外各半月之十四日十五日八日有布薩日之慣習，於佛敎亦同樣採用，但不久各半月一回，十四日或十五日爲讀誦波羅提木叉，爲每月二回之布薩日。故每度之布薩爲月二回。</note>
<note n="0261006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0261006">地方 āhāla。城塞邊境地方 koṭaviṣava。奇奢瓦比阿哈羅狹窄，而此處言爲塞砦地方。</note>
<note n="0261007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0261007">離去〔三衣〕vivāsayātha。此當然，令離去三衣而住，而譯爲之方可。此文字由 vi-vas而來的，此之使役法三人稱單數 vivāsayati 之複數命今法。同一語源之 vas 有著、住二意義，學者於此爲住之意，而前接辭 vi 爲離之意思，由此示爲離僧院，卽解爲放遂之意思，更由於此語根所作直接法三人稱單數 vivasati 是相當於巴利語之 vippavasati 說爲通例。然，vippavasati 離居之意味同時，此共用具格時，亦用爲離衣之意，Suttavibhaṅga, I. P. 198（Nissaggiya, 2, 1）等如是用之，幷於 Childers 之辭書亦有而明白。又此爲名詞者，vippavasa，取付上取消之前接辭而爲 avippavasa 者，比丘卽不離三衣而用於不脫三衣之意，律藏中之一術語（Mahāvagga, 2, 12. 1; Childers, Dictionary, s. v）更不付取消爲名詞於梵語爲 vipravasa，此亦離三衣之意爲律之術語亦於 mahāvyutpatti, 260, 4，根本說一切有部毘奈耶第十九、離三衣學處第二亦如此。然，如此之際離三衣又令離，同時離住又含離住之意，離三衣於同時解爲離三衣而住之意。故 vivāsayati 卽於梵語或巴利語解爲離三衣而住，單解爲離居，想不若典據上更適宜。因此於前文言令著白衣、言不住於精舍處之兩者，依此一語是所意之事。如學者之解離僧院而住亦有不得不含勿論離三衣而住，僧伽之性質上，爲當然故。此說決定不能不完全不當。尙，最後之文有令離三衣 vivāsapayāthā，此應嚴密是令離三衣之意。有爲三重之使役法。</note>
<note n="0261008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0261008">準合此敎勅之文 etena viyaṁjanena。參照十四章法勅第三章註[09]。</note>
<note n="0263001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0263001">藍毘尼 Luṁmini，所謂 Lumbinī-vana 卽藍毘尼園，釋尊降誕之土地。現今爲藍毘尼提 Rummindeī。</note>
<note n="0263002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0263002">佛陀釋迦牟尼 Budhe Sakyamunī。薄伽梵 Bhagavam。</note>
<note n="0263003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0263003">此石作有馬像 silā vigadabhī cākālāpita。此句不明。vigada 果然爲馬耶？存有不確定之點。silā-vigaḍa-bhīcā 此想爲石柵之說方可以。</note>
<note n="0264004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0264004">免納稅金 ubalika, bali 是言宗敎的稅金。八分一 aṭha-bhāgiya，通常是納四分之一。或由時代而有六分之一，亦有三分之一。</note>
<note n="0264001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0264001">或言尼具利瓦法勅。庫那迦瑪那是 Konākamana = Konāgamana = Kanakamuni。所謂拘那含牟尼佛，過去七佛之第五佛。</note>
<note n="0264002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0264002">塔 thube。在巴利語 thūpa，梵語言 stūpa。相當於塔婆爲土饅頭形之小丘陵程度。通常應該是納遺骨。此點與支提不同。支提（cetiya）無遺骨。</note>
<note n="0264003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0264003">再度 dutiyaṁ 亦有解說爲二倍之意味。此方反而可以亦說不知。然，有時<name role="" type="person">阿育王</name>以前旣有建塔。又王由以前而曾建。不論如何，此時以前已有塔之點沒有不同。</note>
<note n="0264004-1" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0264004-1">括弧內學者之補讀。</note>
<note n="0265001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0265001">明白 prakāsa（R）. 其他無此字。釋迦信者 sake（R）。優婆塞 upāsake（S, B）。沙啓之文字因不能明確的讀，以他之說讀爲此言 savake。然，今從讀沙啓之說。次，參照二之相當文。沙啓是釋種爲佛敎從。若沙瓦啓是聲聞。其他明瞭爲優婆塞。優婆塞是在家者，指佛敎信者，故沙啓亦用爲與此同一意義。</note>
<note n="0266002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0266002">朕近於僧伽 hakaṁsagha upete（R）, mamayā saghe upayāte（B）, saṁghaṁ upagate（M）, mayā saṁghe upayīte（Br, S）缺此句，J 破損不能讀。此句之意味實在難明確。唯優婆塞爲近僧伽之意味，又入於僧伽言與比丘同樣意義，此點不明然。若前者不能明白區別爲優婆塞，故應重複，若爲後者有進取王政，自是否得爲比丘甚爲可疑。義淨三藏於印度所見<name role="" type="person">阿育王</name>之像言有著比丘之衣，爲著比丘之衣於何處之點亦無爲比丘之理。在印度不爲比丘者，不得著比丘之衣。或學者論梁之武帝著僧服講經之例，此是不足取說。意義完全不同。近來他之學者在律藏大品（Mahāvagga, 3, 7, 8）承認比丘迦提加（bhikkhu-gatika）故，提出<name role="" type="person">阿育王</name>恐怕是此比丘迦提加之說。比丘迦提加大致在大品只出現一次，其他未曾見出，因此不得明瞭了解，恐是與比丘住同一精舍的人，或於精舍與比丘共住人之意義，完全不爲比丘，或期間，於精舍與比丘共住之間，與比丘同一，而又，過此何時出精舍，其時指非比丘而生活之人。<name role="" type="person">阿育王</name>不得確証比丘迦提加故，一切是推定爲止。常常猶如不爲比丘迦提加，如斯種類者想定（若有此者）言近於僧伽之意義。言其像著比丘之衣，其他幾乎一切大致可以說明，又得領解。故今比丘迦提加又與此相似而解之。</note>
<note n="0266003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0266003">一年有餘 sātileke chavachare（R）, savachale sādhike（S）。此後者 savachale 之 va 字處多少不明確亦如見有他字。因此成爲此種種之讀，種種之說。於中，此 saḍvachale卽讀爲六年，依此法勅之年代，因此爲<name role="" type="person">阿育王</name>之年代論說之根據。以前，此論曾出現與此前者之比較得明其不正確，現今，此六年說不能承認。</note>
<note n="0266004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0266004"><name role="" type="person">閻浮提</name> Jaṁbudipa（R, B）. Jaṁbudīpa（S）。雖指此地球全體之世界，於此是印度之意義。</note>
<note n="0266005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0266005">與諸天交往之人人 yā amisā devā husute（R）, aṁmisam-devā saṁta munisā（S）, amisā devehi……（B）。諸天之意不明確，恐是指十四章法勅第五章所言。</note>
<note n="0266006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0266006">唯依大身 mahatatā（R）, mahatatā va（S）, mahataneva（B），小身 khudaka（R. S. B）。</note>
<note n="0266007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0266007">高族 uḍāla（R. S. B）。</note>
<note n="0266008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0266008">D 之一節唯 R 存在。此過於突然，前不連絡明了。然，見於小石柱法勅二沙如那陀法勅存有其同文。</note>
<note n="0266009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0266009">B 是缺 E 之一節。又 S 以 E 之一節置於 C 之前。</note>
<note n="0266010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0266010"><p>E之一節很難解。擧原文對照如下：</p><table cols="4"><row><cell><space quantity="3" unit="chars"/>vyuṭhenā sāvane kaṭe</cell><cell>200 50 6</cell><cell>sata vivasa ta</cell><cell>（R）</cell></row><row><cell>iyaṁ ca savane vivuthena, duve sapaṁnā lāti-satā vivithā ti</cell><cell/><cell>200 50 6</cell><cell>（S）</cell></row><row><cell>iyaṁ ca sāvaṇe sāvāpite vyūthena, </cell><cell>200 50 6</cell><cell/><cell>（Br）</cell></row><row><cell>iyaṁ ca sāvane…………，</cell><cell>200 50 6</cell><cell/><cell>（S）</cell></row><row><cell>i……<space quantity="2" unit="chars"/>sāvane…………，theana, </cell><cell>200 50 6</cell><cell/><cell>（J）</cell></row></table><p>此中，vyuthenā 是與 vivuthena 同一，又 vivāsā 是與 vivuthā 同一。vivāsa 是名詞，vivutha 是形是過去分詞，同一意義是不相違。任何之語根 vas 在前小石柱法勅二沙如那陀法勅註[07]所說同一。因此，於此言而見，vivāsa 可解爲離三衣而住之意，vivutha = vyuṭha 可想爲離三衣而住之意義。故，vyuṭhena sāvane kaṭe 是離三衣而住者爲之作敎勅，卽爲渙發之意，iyaṁ ca savane vivuthena，然此敎勅由離三衣而住而〔發〕之意 iyaṁ ca sāvāpite vyūthena，此敎勅由離三衣而住者而說，令彼（聞爲其直譯，令聞之人與聞之人依何者之立場，何者皆可譯）之意。沙瓦禮令聞之意義不論是說敎、勅語、宣言，指何者皆不妨故，唯此文字不得不指王之敎勅之理，全體之文意，王所說是明了。故離三衣而住者，<name role="" type="person">阿育王</name>自身解爲指自身而言。因此離三衣而住爲依朕之意。然，何故對於特言顯離三衣而住是無明確理解之處。因此，此前所述，可想是有關比丘迦提加（bhikkhu-gatika）而來的。故入此想法而見者，解爲指不爲比丘迦提加期間之王自身者，大致可以領解。然者，殊更如是言顯何爲亦所不明然。更，次句離三衣而住爲二百五十六之意義。最後之 ta 應讀爲 ti。此二百五十六指何爲數耶？且 vivāsa, vivutha 爲逝去之意義，此以佛滅作解說，二百五十六是佛滅後<name role="" type="person">阿育王</name>發此法勅止之年數。如此，今完全避開之，無此主張之人。又 vivutha 等由布敎師之意，由二百五十六人之布敎師發出此宣言，若二百五十六人之布敎師出發布敎，有說由二百五十六人之布敎師所發之意思。此外亦有種種解釋，但 duve sapaṁnā lāti-satā vivuthā ti 之 lāti = ratti = rātrī 是夜間之意，明白可承認，甚多失其根據又爲誤字以外，其說不成立。故爲二百五十六之數字二百五十六夜卽言二百五十六日之意。卽，離三衣而住者言爲二百五十六日之意味。第二文於 S 文字之擧數，更記數字是印度之方式不爲異例。此 E 之一節由 S 而想，又由次之三而見者，於 B 之一節直繼續者，決不是破僧伽者令離三衣而繼續 D 一節之趣意。然，夜時，二百五十六日卽一年三分之二以上，又熱心近於僧伽言精勤一年有餘，唯約半分之期間雖爲比丘迦提加，如 B 一節所述之得果報者，假令小身，又僅精勤，此應努力依實例，勤之趣意，想爲此一節所加。學者費二百五十六夜巡禮，又解花費祈願，因此有進行巡禮之朕，發此敎勅，又花費祈願之朕發此敎勅雖不成其意味，但此意義於 B 之一節或在此法勅全體看，其聯絡而想必無不適切。二百五十六日間出巡禮又費祈願，實統政治之王，實際上是否可能耶，應思之？又如費祈願，在佛敎之趣意上爲何意味是難令領解。恐不外是西洋宗敎之想法而解。殊 vyuṭha 可以見爲梵語之 vyusta，其意依據 Baudhāyana-dharmasūtra, 4, 5. 30, having spent the night（in prayer）而解者，佛敎的狀態想之卽不很適宜。因此，今不從此等之說。結果，vyuṭha, vivāsa 等之文字缺其用例，爲不明之文字，無適確之解說。</p></note>
<note n="0271001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0271001">阿育 Asoka 於此最初出王之名。古來法勅全部爲<name role="" type="person">阿育王</name>之物，於此不要證明，今有此更爲確實。</note>
<note n="0272002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0272002">佛陀釋迦信者 Budha-Śake。</note>
<note n="0272003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0272003">曾〔人人與〕諸天交往，但今亦有交往者 pure ye amisā devā husu te dāni misibhūtā。</note>
<note n="0272004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0272004">繁榮 bhadake，元來是形容詞。</note>
<note n="0272005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0272005">此法勅與其他之法勅有多少不同之處，特別此獨立譯出資助與其比較。</note>
<note n="0272001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0272001">A 之一節是前之一及二不存在。但此刻法勅 Br, Ś, J 之 J 中，J 嚴重缺損。斯瓦那奇利 Suvaṁṇagiri，太守皇子 Ayaputa，於刻法勅第一章及第二章同一。Ayaputa = Āryaputra 言爲皇子。是伊尸羅 Isila。</note>
<note n="0273002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273002">唯 Br 通常有天愛如是詔爲天愛命 āṇapayati。其他爲如是詔。</note>
<note n="0273003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273003">一年間 ekaṁ savacharaṁ（Br）, ekam savacha……（S）。J 亦應如是。今，因爲破損不得讀。此年數唯此有而爲重要者。</note>
<note n="0273004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273004">唯依大身 mahātpeneva。</note>
<note n="0273005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273005">努力 kāmaṁ。</note>
<note n="0273006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273006">C D 之二節，此法勅不存在。</note>
<note n="0273007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273007">確固 drahyitavyaṁ（Br）。通常譯爲堅固之字，確固有慈愍，又慈愍以言確固之意。</note>
<note n="0273008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273008">弟子 aṁtevāsin（Br, J）. 軌範師 ācariya（Br, Ś, J）。通常音譯爲阿闍梨。言爲師。</note>
<note n="0273009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273009">適當 yathārahaṁ（Br, J）。</note>
<note n="0273010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273010">古來之本質 porāṇā pakitī（Br, J）。吧奇提是本性、自性之意。</note>
<note n="0273011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273011">Br 亦導長壽之次，正直人云云，而刻者所述，以一切終了，Ś 與 J，人云云之前後尙存多少之文是很明瞭。然，不幸而多破損，不得讀。軌範師又尊敬弟子是言其親族應行正行。弟子與師互相尊敬是佛敎僧伽之法則。</note>
<note n="0273012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0273012">如此者卽天愛之敎法 hevaṁ dhaṁme Devāṇaṁpiyasa。此唯 J 有此句。</note>
<note n="0274013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0274013">刻者 lipikara，羌吧達 Capada，於他之說見羌是名之部分，見吧達是名。三文亦皆於本文，刻者，實是由刻者，而唯一字與其此字體以加魯修提之字體刻之。其他皆是普羅夫米字體。故此刻者是常用加魯修提之字體的人，於此不外特別是示爲自加刻之。</note>
<note n="0275001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0275001">此法勅是吧普如法勅，但亦言婆伊羅睹第二法勅。<name role="" type="person">摩揭陀國</name>之天愛王 Priyadasi lājā Māgadhe。</note>
<note n="0275002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0275002">敬禮 abhivādetūnaṁ。</note>
<note n="0275003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0275003">恭敬 gālave 亦可譯尊重。</note>
<note n="0276004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0276004">如此正法得久住 hevaṁ sadhaṁme cila-ṭhitīke hosatī ti。此或由經引用之句。增支部存有似此之句。A. 3, pp. 247, 340; 4, p. 84。</note>
<note n="0276005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0276005">於毘奈耶最勝〔法說〕（Vinaya-samukase）對於指何，尙未明確，但一說存於律藏中之大品（Mahāvagga），指初轉法輪。譯爲最勝 samukase 與巴利語言 saṁukkaṁsika同。sāmukkaṁsika 於巴利阿含多用 sāmukkaṁsika dhammadesanā，必是指四諦說之例。故沙呣加闍爲最勝說之意義，想是指四諦說，而由於毘奈耶所見，此見爲指初轉法輪，想是適宜。聖種經（Aliya-vasāṇi）在巴利語 Ariya-vaṁsā（A. 2, p. 27）。當來怖畏經（Anāgata-bhayāni）於巴利亦同名（A. 3, p. 103）牟尼偈（Muni-gāthā）是 Muni-sutta（SṆip. 1, 12, p. 36）。寂默行經（Moneya-sūte）是 Nālaka-sutta（S. Nip. 3, 2, p. 131）。優波帝沙問經（Upatisa-pasine）是 Sāriputta-sutta（S. Nip. 4, 16, p. 186）說羅睺羅經（Lāghulovāde）是 Rāhulovāda-sutta 相當（M. 1, p. 414）。然，對此亦存有唱異說之學者，其異說是一般學者所承認。</note>
<note n="0276006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0276006">法門 dhaṁma-paliyāya，通常言法門是經中說而指其說，茲於此指經見爲其直接之意味。恐怕此等是指經中之敎說。</note>
<note n="0276007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0276007">比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷稱爲四衆。</note>
<note n="0278001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0278001">此第一、爲榕樹洞院又斯達磨洞院，第二、爲加羅提加洞院又言修瓦周普利洞院，第三、爲斯毘耶洞院又言加如那奢宇婆如洞院。</note>
<note n="0278002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0278002">於第三予指其他之施主，又亦指王而解之。</note>
<note n="0278003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0278003">美麗 supiya。</note>
<note n="0279004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0279004">此第三之刻文終了刻有卍字、劍、魚。</note>
<note n="0279001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0279001">十車 Dasaratha 王是<name role="" type="person">阿育王</name>之孫，承認有其王位，但<name role="" type="person">阿育王</name>直續爲王，或隔一代而爲王，不明。然，依耆那敎之傳說，繼<name role="" type="person">阿育王</name>之王，同王之孫 Saṁprati，此王言保護耆那敎，其外對於十車王之王無所知。刪普羅提佛敎亦知之，雖有<name role="" type="person">阿育王</name>之次王說，十車王之關係不明。故<name role="" type="person">阿育王</name>以後之孔雀王朝欠缺明瞭。然，此王朝紀元前百八十五年頃，由其將軍普修耶密多羅所滅亡，普修耶密多羅確實建霜迦王朝。普修耶密多羅是迫害佛敎而保護婆羅門之王。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0225a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0225a0301">柬【CB】，東【南傳】</note>
<note n="0236a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0236a1201">己【CB】，已【南傳】</note>
<note n="0242a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242a1001">己【CB】，已【南傳】</note>
<note n="0242a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242a1101">己【CB】，已【南傳】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>